Sjáum slaka í félagslegu taumhaldi

46% framhaldsskólanema hafa aldrei orðið ölvuð. Sú tala helst óbreytt ...
46% framhaldsskólanema hafa aldrei orðið ölvuð. Sú tala helst óbreytt frá 2016 eftir að hafa farið hækkandi frá árinu 2000. Mynd úr safni. mbl.is/Þórður Arnar Þórðarson

Samvera grunnskólabarna í 9. og 10. bekk á Akureyri með foreldrum sínum mældist örlítið undir landsmeðaltali í könnun sem Rannsóknir og greining gerðu í fyrra. Þannig sögðust 38% drengja á Akureyri oft eða nær alltaf vera með foreldrum sínum utan skólatíma á virkum dögum og 40% stúlkna, en landsmeðaltalið fyrir kynin var 45% og 50%.

Margrét Lilja Guðmundsdóttir, kennari á íþróttafræðisviði Háskólans í Reykjavík og sérfræðingur hjá Rannsóknum og greiningu, segir ástæðuna m.a. geta verið þá að samsetning samfélaga á landsbyggðinni geti verið önnur en á höfuðborgarsvæðinu, sem vegi þungt í könnun sem þessari.

„Það er virkt og gott íþróttastarf á Akureyri,“ segir Margrét Lilja og kveður grunn- og framhaldsskólanema á Akureyri annars koma svipað út og ungmenni annars staðar, til að mynda varðandi neyslu áfengis og fíkniefna.

Haldið var málþing um unga fólkið í Hofi nú síðdegis, sem ber yfirskriftina „Hvert erum við að stefna?“ og hélt Margrét Lilja þar fyrirlestur um íslenska forvarnamódelið og kynnti niðurstöður úr könnunum sem Rannsóknir og greining lögðu fyrir grunn- og framhaldsskólanemendur í febrúar í fyrra.

„Það sem við sjáum, og alltaf er gott að minna á, er að við höfum náð frábærum árangri er kemur að vímuefnaneyslu, sér í lagi áfengisneyslu í efstu bekkjum grunnskóla,“ segir Margrét Lilja. Könnunin sýnir þó um 1% aukningu í áfengis- og marijúananeyslu 10. bekkinga á landsvísu milli áranna 2017 og 2018. Þannig höfðu 7% nemenda orðið drukkin sl. 30 daga í könnuninni í fyrra, en 6% árið áður og 6% höfðu neytt marijúana en 5% árið 2017. 

Dregur úr samveru foreldra og barna

„Í febrúar 2018 sjáum við svo ákveðin slaka í félagslegu taumhaldi,“ segir Margrét Lilja og vísar þar til þess að það dragi úr samveru barna og foreldra milli kannana.

Árið  2016 voru 55% stúlkna í 9. og 10. bekk oft eða nær alltaf með foreldrum sínum utan skólatíma á virkum dögum og 51% stráka. Í könnuninni í fyrra var hlutfallið hins vegar 51% og 47%. Minni breyting var á fjölda þeirra sem voru með foreldrum sínum um helgar. Það gerðu 67% stúlkna nú og 64% pilta, en 2016 var hlutfallið  69% og 66%.

„Við vitum það að um leið og við sjáum minni samveru með foreldrum, minna taumhald og að foreldrar viti síður hvar börnin eru, þá sjáum við ákveðið stökk og tölurnar fara upp á við,“ segir hún. „Við skynjum það núna víða í samfélaginu að fólk hefur áhyggjur og það hafa verið að koma upp fleiri dæmi um neyslu og ölvun á skólaballi svo dæmi séu tekin.“

Unglingar hafa þó að hennar sögn ekki breyst neitt frá því að hún var sjálf ung. „Það sem hefur breyst er umhverfið. Um leið og við hættum að hlúa að því og halda í alla spotta, þá sjáum við krakkana fara þangað sem við viljum ekki að þau fari. Það er þetta sem við erum að brýna fyrir fólki núna,“ segir Margrét Lilja og bætir við að þessum skilaboðum sé aldrei komið of oft á framfæri. 

„Við fáum stöðugt nýja og nýja foreldra sem hafa ekki hugmynd um hver staðan var og hvað þeirra nærvera skiptir miklu máli.“

Árið 2016 voru 51% stráka í 9. og 10 bekk ...
Árið 2016 voru 51% stráka í 9. og 10 bekk oft eða nær alltaf með foreldrum sínum utan skólatíma á virkum dögum. Í könnuninni í fyrra var hlutfallið 47%. Mynd úr safni. Getty Images

Dregur úr ölvun og marijúananeyslu

Í könnuninni sem tók til framhaldsskólanema kemur fram að 46% framhaldsskólanema hafa aldrei orðið ölvuð. Sú tala helst óbreytt frá 2016 eftir að hafa fram að því farið hækkandi frá árinu 2000. Það heldur hins vegar áfram að draga úr fjölda þeirra framhaldsskólanema sem hafa orðið ölvaðir sl. 30 daga og eins dregur úr marijúananeyslu hjá þessum hópi. Þannig höfðu í fyrra 35% framhaldsskólanema orðið ölvuð sl. 30 daga, borið saman við 38% árið 2016. Í fyrra höfðu 17% framhaldsskólanema notað marijúana einu sinni eða oftar um ævina, en 2016 var talan 18%.

Rafrettunotkun heldur hins vegar áfram að aukast líkt og áður hefur verið greint frá. 2018 höfðu 62,2% framhaldsskólanema reykt rafrettur einu sinni eða oftar, en 2016 var hlutfallið 48,9%. Eins var fjölgun líka í hópi þeirra sem aldrei höfðu reykt sígarettur, en höfðu prófað að reykja rafrettur.

„Rafrettur eru eitthvað sem við þurfum að hafa áhyggjur af alls staðar,“ segir Margrét Lilja og bætir við að lítið sé enn vitað um þær. „Þær eru líka eitthvað sem við viljum ekki að börnin okkar séu að ánetjast burtséð frá því hvað okkur finnst um að skipta sígarettum út fyrir rafrettur.“



Mikill meirihluta hefur ekki notað lyfseðilsskyld lyf

Könnunin sýnir líka að um 90% framhaldsskólanema á Íslandi hafa aldrei notað lyfseðilsskyld lyf, hvorki örvandi, róandi, né ópíóða, án lyfseðils, sem hljóta að teljast góðar fréttir í ljósi umræðu um aukna notkun slíkra lyfja.

Í þessu sambandi segir Margrét Lilja þá miklu umræðu sem hefur verið um læknadóp geta verið hættulega. „Yfirgnæfandi meirihluta nemenda í framhaldsskólum hefur aldrei notað lyfsseðilsskyld lyf sem þeim var ekki ávísað,“ segir hún. Lesi þeir hins vegar stöðugt fréttir um að „allir“ séu að nota slík lyf sé hætta á að þeim fari að líða sem fráviki, jafnvel þó að þeir tilheyri meirihlutanum.

mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Vitlaus klukka hefur áhrif á marga

18:20 Það að að seinka sólarupprás og sólsetri getur leitt til þess að líkamsferlum getur seinkað. „Það er bara þannig. Það hefur verið sýnt fram á þetta í fjölmörgum rannsóknum á mönnum, dýrum og plöntum. Þú getur fundið þetta hvar sem er í lífríkinu,“ segir Björg Þorleifsdóttir, lektor við læknadeild Háskóla Íslands. Meira »

Neitar því ekki að hafa átt við mæla

18:00 Framkvæmdastjóri bílaleigunnar Green Motion segir að þeir sem hafi keypt bíla af fyrirtækinu hafi haft vissu um rétta kílómetrastöðu bílanna en neitar því ekki að bílaleigan hafi fært niður kílómetrastöður. Hann segir fólk ekki hrifið af of mikið keyrðum bílum. Meira »

Kona slasaðist í Hrafnfirði

17:55 Samkvæmt upplýsingum frá Landhelgisgæslunni hefur slösuðum einstaklingi verið komið um borð í þyrlu gæslunnar sem er á leið til Reykjavíkur. Þyrlan var fyrst kölluð út klukkan 15:19, en mótvindur gerir það að verkum að lengri tíma tekur að fljúga suður. Meira »

Öflugri blóðskimun nauðsynleg

17:50 Reynslan af því að hverfa frá algjöru banni við blóðgjöfum karla, sem stunda kynlíf með öðrum körlum, og heimila þær af því gefnu að gjafi hafi ekki stundað kynmök í sex til 12 mánuði hefur ekki gefið tilefni til þess að efast um öryggi blóðgjafarinnar. Meira »

„Engin heilsa án geðheilsu“

17:35 „Það er mik­il aðsókn í sál­fræðiþjón­ustu og mín trú er sú að hún eigi bara eft­ir að aukast,“ segir Agnes Agnarsdóttir, fagstjóri sálfræðiþjónustu hjá Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins, við mbl.is eftir að greint var frá úthlutun 630 milljóna króna til að efla geðheilbrigðisþjónustu á landsvísu. Meira »

Hagsmuna Íslands ekki gætt

17:12 „Valdastaða á íslenskum markaði er drifin áfram af fjársterkum fyrirtækjum. Við því er ekkert annað svar en samstaða og sókn,“ segir Haraldur Benediktsson, þingmaður Sjálfstæðisflokksins og fyrrverandi formaður Bændasamtaka Íslands á Facebook-síðu sinni í dag. Meira »

„Við viljum fá meiri festu í þetta“

16:38 „Við erum að vísa til sáttasemjara og vorum búin að vera lengi í þessum viðræðum og viljum færa þetta á næsta stig,“ segir Björn Snæbjörnsson, formaður SGS, í samtali við mbl.is. Meira »

SGS vísar deilu til ríkissáttasemjara

16:17 Starfsgreinasambandið telur vonlítið um árangur af frekari samningaumleitunum við Samtök atvinnulífsins vegna endurnýjunar kjarasamninga og hefur ákveðið að vísa deilunni til ríkissáttasemjara. Meira »

630 milljónir í geðheilbrigðismál

15:34 „Það sem að við erum að gera með þessari ákvörðun er að styrkja geðheilbrigðisþjónustuna í fremstu línu heilbrigðisþjónustunnar,“ segir Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra. Hún gerði í dag grein fyrir 630 milljóna króna úthlutun til að efla geðheilbrigðisþjónustu á landsvísu. Meira »

Léku sér að hættunni

15:32 „Ég hef aldrei séð neinn haga sér með þessum hætti áður. Fólkið stóð í fjörunni beint fyrir framan risastórar öldur. Yfirleitt hleypur fólk á undan öldunum sem er líka mjög hættulegt en þetta var stórhættulegt,“ segir Petra Albrecht, rútubílstjóri. Meira »

„Félögin saman í öllum aðgerðum“

15:28 „Nú þurfum við að gæta þess vel að koma öllum skilaboðum til okkar félagsmanna,“ segir Sólveig Anna Jónsdóttir, formaður Eflingar, spurð um hvað taki nú við. Þá hvatti hún sérstaklega sína félagsmenn til að fylgjast vel með og að allar fyrirhugaðar aðgerðir verði lagðar fyrir félagsmenn í kosningu. Meira »

Meint tæling ekki á rökum reist

15:17 Óskað var eftir aðstoð lögreglu um klukkan 11 í morgun eftir að tilkynning barst um að tveir menn hafi reynt að tæla barn upp í bíl. Þegar lögregla var á leið á vettvang var beiðni um aðstoð afturkölluð þar sem málið var á misskilningi byggt. Meira »

Vildi láta fjarlægja upplýsingar um sig

15:15 Persónuvernd hefur kveðið upp þann úrskurð að vinnsla Alþingis á persónuupplýsingum um fyrrverandi alþingismann og núverandi varaþingmann vegna Alþingismannatals samrýmist lögum um persónuvernd og vinnslu persónuupplýsinga. Meira »

Árásarmaðurinn sá sami

14:56 Sami karlmaður veittist að ungri konu á gatnamótum Vegmúla og Suðurlandsbrautar í hádeginu í gær og réðst á unga konu á Háaleitisbraut síðar í gær. Engin vitni hafa komið fram vegna fyrrnefnda atviksins. Meira »

Viðræðum hefur verið slitið

14:44 Viðræðum Efl­ing­ar, VR, VLFA, VLFG og Sam­taka at­vinnu­lífs­ins hefur verið slitið en samningafundur hófst um tvöleytið í húsa­kynn­um rík­is­sátta­semj­ara. Meira »

Hafa safnað yfir 2.000 undirskriftum

14:16 Yfir 2.000 manns hafa skrifað undir áskorun Landverndar til umhverfis- og auðlindaráðherra og forstjóra Umhverfisstofnunar um að hraða vinnu við friðlýsingu á áhrifasvæði Hvalárvirkjunar, Drangajökulssvæðinu, þannig að hægt verði að leggja friðlýsinguna fyrir Alþingi á haustþingi. Meira »

Fundur hjá ríkissáttasemjara hafinn

14:10 Fundur samninganefnda Eflingar, VR, VLFA, VLFG og Samtaka atvinnulífsins hófst nú rétt í þessu í húsakynnum ríkissáttasemjara. Fundurinn er sagður standa til klukkan hálffjögur. Talsmenn verkalýðshreyfingarinnar sögðust í gær ekki bjartsýnir á það að nýtt tilboð kæmi frá SA á fundinum í dag. Meira »

„Það sló út á allri Eyrinni“

13:43 Sjór flæddi yfir höfnina á Flateyri í morgun, sem olli því að rafmagn sló út í byggðarlaginu. Samkvæmt nýjustu upplýsingum frá Orkubúi Vestfjarða hefur rafmagni verið komið á að nýju, en enn er rafmagnslaust á höfninni. Meira »

Fyrstu og önnur verðlaun til Íslands

13:33 Bæði fyrsta og annað sætið í árlegri Ljósmyndakeppni sjómanna á Norðurlöndunum féllu í skaut Íslendinga. Sænskur sjómaður varð í þriðja sæti, Dani í því fjórða og Norðmaður í fimmta sætinu að því er segir í fréttatilkynningu frá Sjómannablaðinu Víkingi en blaðið hefur í 17 ár staðið fyrir ljósmyndakeppni á meðal íslenskra sjómanna. Meira »
Alhliða múr- og viðhaldsþjónusta
Tökum að okkur viðhald fasteigna s.s. alhliða múrverk/viðgerðir, flísalagnir, fl...
STIGAR OG HANDRIÐ ALLAR MÖGULEGAR GERÐIR
Hagstæð verð, sjá meðal annars: http://www.youtube.com/watch?v=73dIQgOl2JQ...
Tæki fyrir skógræktina
Framundan er grisjun. Öflugir vökvastýrðir kurlarar, viðarkljúfar, stubbafræsar...
* Öll stærstu á einum stað
Þú getur spilað með í yfir 50 stærstu Lottóum heimsins. Í yfir 12 ár hafa lottó...