Kynþokkafulla skáldið Davíð

Davíð Stefánsson
Davíð Stefánsson

Skáldið Davíð Stefánsson frá Fagraskógi við Eyjafjörð fæddist 21. janúar 1895 og í dag eru því liðin 120 ár frá fæðingu hans. Frá því fyrsta ljóðabók hans, Svartar fjaðrir, kom út árið 1919 var hann eitt af ástsælustu skáldum þjóðarinnar, ljóð hans urðu almenningseign og við þau samin fjölmörg lög.

Davíð tók snemma ákvörðun um að gerast skáld og nítján ára, árið 1914, sendi hann húsfreyjunni á Hraunum, Ólöfu Einarsdóttur, eftirfarandi skilaboð því til staðfestingar: „Ég ætla að verða skáld.“ Eftir Davíð birtust nokkur ljóð í tímaritinu Eimreiðinni árið 1916 og urðu sum þeirra brátt á allra vörum.

Vorið 1919 lauk Davíð stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík og komst sjálfur svo að orði: „Vorið 1919 tók ég stúdentspróf. Að því loknu fór ég einn upp í Öskjuhlíð og velti mér þar í moldinni, líkt og hestur, sem losaður hefur verið við reiðinginn.“

Höfðaði til ungra kvenna

Haustið 1919 komu Svartar fjaðrir út og hlaut lofsamlega dóma og Davíð vinsældir. Í grein eftir Guðmund Andra Thorsson, rithöfund, sem birtist í Lesbók Morgunblaðsins 17. apríl 2004 segir eftirfarandi um Svartar fjaðrir:

„Svartar fjaðrir eftir Davíð sló í gegn þegar hún kom út árið 1919. Hún þótti ekki síst höfða til ungra og eignalítilla kvenna og var kölluð vinnukonubók í niðrunarskyni, enda þótti menntamönnum þá engir lesendur fráleitari en vinnukonur. Sagt hefur verið að Davíð hafi gefið þessum ungu konum ljóð sem túlkuðu drauma þeirra og þrár - kannski það - ég er samt ekki alveg viss: hann höfðaði til þeirra kynferðislega, skapaði handa þeim kynferðislegar fantasíur að skemmta sér við.

Í ljóðum hans í þessari bók er kynferðislegur kraftur, jafnvel ofsi, sem enginn hefur í raun komist í hálfkvisti við - Davíð er með öðrum orðum umfram allt sexí skáld og eftir öðru að Íslendingar vissu ekki almennilega hvað þeir áttu að gera við slíkan mann eftir að hann náði hylli þjóðarinnar: reynt var að finna honum verkefni í þjóðhagslegum tækifæriskveðskap uns svo var farin að dofna tíran á skáldgáfunni að hann fórnaði höndum og æpti upp: Brenni þið vitar!“

Má í þessu sambandi láta fylgja ljóðið Biðlarnir úr Svörtum fjöðrum:

Biðlarnir

Ungfrúin greiddi sér ekki þann dag
og aldrei í spegilinn leit,
sem fyrsti biðillinn barði að dyrum
og bað hana um ástarheit.
Einn ...
Ögn betra en ekki neinn.

Ungfrúin greiddi hár sitt til hálfs
og hornaugu speglinum gaf,
brosti og söng í hálfum hljóðum
og hitnaði löngun af.
Einn ... tveir ...
Og mikið vill meir.

Ungfrúin greiðir sér oft á dag
og ilmvatn í hár sér ber,
horfir í spegilinn hlæjandi,
hoppar og telur á fingrum sér: -
Einn ... tveir ... þrír ...
og bráðum bætist við nýr.

Lesinn af ungum sem gömlum

Níu ljóðabækur Daviðs til viðbótar Svörtum fjöðrum komu út, sú síðasta 1966 að honum látnum en Davíð lést á Fjórðungssjúkrahúsinu á Akureyri 1. mars 1964, 69 ára að aldri. Einnig liggja eftir hann leikrit og söguleg skáldsaga um Sölva Helgason.

Davíð bjó lengst af við Eyjafjörð og á Akureyri og starfaði meðal annars lengi sem amtbókavörður á Akureyri. Á sextugsafmæli skáldsins samþykkti bæjarstjórn Akureyrar að gera Davíð að heiðursborgara. Í tillögu bæjarstjórnar sagði eftirfarandi: „Hann er tvímælalaust vinsælasta núlifandi skáld þjóðarinnar og ekkert íslenskt skáld mun nokkru sinni hafa haft jafn marga aðdáendur og lesendur að verkum sínum meðal samtíðarmanna sinna og hann. Skáldrit hans hafa verið jafndáð og lesin af ungum sem gömlum, körlum sem konum af öllum stéttum.“

Enn eru íslenskar hljómsveitir að semja lög við ljóð og kvæði Davíðs og hér að neðan má heyra Konuna með sjalið, sem birtist í Kvæðum árið 1922, í flutningi Ylju

Vanmetinn síðustu áratugi

Rithöfundurinn Súsanna Svavarsdóttir ritaði um ljóðlist Davíðs Stefánssonar í Lesbók Morgunblaðsins 21. janúar 1995, í tilefni af aldarafmæli hans:

„Ljóðlist Davíðs Stefánssonar hefur verið ótrúlega vanmetin síðustu áratugi og hann sjaldnast talinn til meiri háttar skálda þessarar aldar. Sjálfsagt eru margar ástæður fyrir því; sú þó helst að hann orti á hefðbundinn hátt, með stuðla, höfuðstafi og rím á sínum stað og ljóð hans voru talin aðgengileg, jafnvel auðskiljanleg, sem var heldur ósmart eftir að atómskáldskapurinn tók að marka sér sess.

Og oftar en ekki er hægt að lesa ljóð Davíðs eins og litlar sögur um menn og málefni, sjónarhorn hans er mjög persónulegt og því kannski fremur auðvelt að láta hjá líða að skoða þá yfirgripsmiklu veröld sem felst í djúpi hans ritaða orðs.

Það er alveg hægt að lesa ljóð Davíðs eins og andlit á manneskju sem maður hittir einu sinni og dæmir út frá því sem maður sér, ákveður að hún sé óáhugaverð. En missir þá af því að finna út hversu djörfu og ríki lífi hún hefur lifað og hvað hún hefur frá mörgu að segja.“

Helstu dýrgripir þjóðarinnar

Sama dag sagði svo í ritstjórnargrein Morgunblaðsins, en ritstjórar voru þá Matthías Johannessen og Styrmir Gunnarsson:

Þess er að vænta að hundrað ára afmæli hins ástsæla skálds verði til þess að minna rækilega á fegurstu og beztu verk hans því þau eru meðal helztu dýrgripa sem okkur hafa verið gefnir. Það eru ekki einstaklingar eða ákvörðun þeirra sem hafa síðasta orðið, heldur tíminn sem kemur okkur alltaf í opna skjöldu og fer sínu fram hvað sem hver segir. Nú er skáldið unga frá Fagraskógi enn í fylgd með honum, því tíminn tengir sig við þá sem skilja eftir sig mikilvæg verðmæti, hvað sem öllum átökum, já, hvað sem allri samtíð líður.

Lesbók Morgunblaðsins 21. janúar 1995, sem helguð var Davíð Stefánssyni.

Hér að neðan eru fáein ljóð eftir Davíð Stefánsson:

Klausturvín

Í víni geymast vorsins eldar
vetrarlangt í eikartunnu,
og þeir taka á köldum kvöldum
klausturhroll úr munk og nunnu.
Vínið hvíta, vínið rauða
vekur ástir, söng og kvæði.
Ábótinn og abbadísin
eru þyrst og drekka bæði
klausturvínið. Klausturvínið
kneyfað er af fullum skálum.
Vínið brennir forna fjötra,
fyllir klefann ástamálum.
Óðum nálgast óskastundin.
Eldingar um hjörtun fara.
Vætti aldrei vínið rauða
varir þínar, sancta Clara?
--
Ástin þráir vor og veigar,
virðir lítils klaustureiðinn.
Nóttin geymir nautn í skauti.
Náttúran er alltaf heiðin.

Kvenlýsing

Þinn líkami er fagur
sem laufguð björk.
En sálin er ægileg
eyðimörk.

Rottur

Milli þils og moldarveggja
man ég eftir þeim,
ljótu rottunum
með löngu skottunum
og stóru tönnunum
sem storka mönnunum,
sem ýla og tísta
og tönnum gnísta
og naga og naga
nætur og daga.

Fjöldi manna
felur sig á bak við tjöldin.
Þeir narta í orðstír nágrannanna,
niðra þeim sem hafa völdin,
eiga holu í hlýjum bæjum,
hlera og standa á gægjum,
grafa undan stoðum sterkum,
stoltir af sínum myrkraverkum.
Allar nætur, alla daga
er eðli þeirra og saga
að líkjast rottunum
með löngu skottunum
og naga og naga.

Vornótt

Sól fer eldi
um svanatjarnir
og silfurvoga,
rennir sér bak við
reginhafið
í rauðum loga.

Söknuð vekja
síðustu geislar
sólarlagsins.
En svefnveig dreypir
í sálir jarðar
systir dagsins.

Bregður á landið
brosi mildu
frá blómi og stráum.
Vornóttin laugar
vængi sína
í vogum bláum.

Fegurstu perlur
fjaðra sinna
hún foldinni gefur.
Aldan niðar
við unnarsteina
og Ísland sefur.

Og hér að neðan getur svo að heyra fáein lög sem finna má á myndbandavefnum Youtube við ljóð Davíðs Stefánssonar:

mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Báturinn fundinn og skipstjórinn handtekinn

00:11 Báturinn sem leitað var að á norðanverðum Vestfjörðum fyrr í kvöld er fundinn og kominn til hafnar. Ekkert amaði að þeim sem voru um borð, samkvæmt upplýsingum frá Landhelgisgæslunni, sem aðstoðaði við leitina. Meira »

Tvær tilkynningar eld nánast samtímis

Í gær, 23:48 Um hálftólfleytið bárust slökkviliðinu á höfuðborgarsvæðinu tvær tilkynningar um eld, annars vegar á Álfhólsvegi í Kópavogi og hinsvegar í Veghúsum í Grafarvogi. Meira »

Leitað að báti á Vestfjörðum

Í gær, 22:44 Björgunarsveitir Slysavarnafélagsins Landsbjargar a norðanverðum Vestfjörðum hafa verið kallaðar út til leitar að báti.  Meira »

Einn sannleikur gildir ekki fyrir alla

Í gær, 21:41 Nú gerir fólk meiri kröfur en áður um að náið samband veiti ákveðna hamingju og dýpt á tilfinningasviðinu. Því getur verið gott að fræðast sem mest um málið. Í nýútkominni bók, Það sem karlar vilja vita, geta karlar og konur fræðst um leyndarmál um samskipti kynjanna, sem bandarísku höfundarnir hafa kynnst á áratuga langri reynslu sinni sem sálfræðingar. Meira »

„Er bara svona snúningur á öllu“

Í gær, 21:06 Ökumaðurinn trylltur á vettvangi og réðist á þann sem hann ók á og sakaði hann um að vera að þvælast fyrir. Þetta er eitt þeirra verkefna sem lögreglan á höfuðborgarsvæðinu í tísti um í kvöld. „Þetta er alveg eitthvað sem við höfum séð áður en þetta er ekki daglegt brauð,“ segir lögreglufulltrúi. Meira »

Brjálaðist við vegabréfaskoðun

Í gær, 20:26 Ölvaður karlmaður var handtekinn á Keflavíkurflugvelli fyrr í kvöld en hann hafði brjálast við vegabréfaskoðun. Hann veitti mótspyrnu þegar lögregla hafði afskipti af honum og var því handtekinn og færður á varðstofu. Meira »

Náði að kæla bílinn með snjó

Í gær, 20:10 Tilkynnt var um eld í bifreið fyrir utan verslun á Akureyri fyrir skömmu og fóru bæði lögregla og slökkvilið á staðinn. Búið var að slökkva eldinn þegar viðbragðsaðilar komu á vettvang en ökumaður bílsins hafði orðið var við reyk í bílnum og náði að kæla niður með snjó áður en verr fór. Meira »

Syngjandi heimilislæknir

Í gær, 19:37 Jólatónleikar Kammerkórs Reykjavíkur, „Kátt er um jólin“, verða í Laugarneskirkju á sunnudag og verður Anna Kristín Þórhallsdóttir, sópran og sérfræðingur í heimilislækningum, gestasöngvari. Meira »

Vilja fá að veiða hvali við Noreg

Í gær, 18:56 Samtök útgerðarmanna í Norður-Noregi hafa farið þess á leit við stjórnvöld að leyfðar verði takmarkaðar vísindaveiðar á stórhvelum. Meira »

„Átti mínar erfiðu stundir“

Í gær, 18:37 Guðrún Ögmundsdóttir segir að það hafi reynt mikið á sig að starfa sem tengiliður vistheimila síðastliðin átta ár en lokaskýrsla um sanngirnisbætur fyrir misgjörðir á stofnunum eða heimilum fyrir börn var birt í dag. Meira »

Káfaði á kynfærum ungrar dóttur sinnar

Í gær, 18:34 Landsréttur mildaði í dag dóm yfir karlmanni sem héraðsdómur Reykjavíkur hafði dæmt í 12 mánaða fangelsi fyrir að káfa á kynfærum barnungrar dóttur sinnar. Stytti Landsréttur dóminn úr 12 mánuðum í níu, en en fullnustu sex mánaða refsingar er frestað haldi maðurinn skilorð í þrjú ár. Meira »

Eyða 38 þúsund á sólarhring í borginni

Í gær, 18:34 Hver erlendur ferðamaður í Reykjavík eyðir nærri fimm sinnum hærri upphæð á hverjum sólarhring en ferðamaður á Hvammstanga. Þetta er meðal niðurstaðna sem kynntar voru í dag úr ferðavenjukönnun sem gerð var á átta stöðum á landinu síðastliðið sumar. Meira »

Ók á gangandi vegfaranda og trylltist

Í gær, 18:08 Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu var send í verslunarmiðstöð fyrir skömmu, þar sem bíl hafði verið ekið á gangandi vegfaranda. Ökumaðurinn var trylltur á vettvangi, sagður hafa ráðist á þann sem hann ók á og ásakað hann fyrir að hafa verið að þvælast fyrir. Meira »

Fyrstu íbúðir fyrir fólk undir tekjumörkum

Í gær, 17:33 Byggingarverktakinn Mikael ehf. afhenti Íbúðafélagi Hornafjarðar fyrstu leiguíbúðirnar sem byggðar eru samkvæmt nýjum lögum um almennar íbúðir, en þau miða að því að bæta húsnæðisöryggi fjölskyldna og einstaklinga sem eru undir tekju- og eignamörkum. Meira »

„Þessi hópur á verðskuldað sólskin“

Í gær, 17:28 Fram kom í máli Guðrúnar Ögmundsdóttur, tengiliðs vistheimila, og Halldórs Þormars Halldórssonar, umsjónarmanns sanngirnisbóta hjá sýslumanninum á Norðurlandi eystra, á blaðamannfundi í dómsmálaráðuneytinu að þau hafi mætt verkefninu að auðmýkt og virðingu fyrir fólkinu sem sótti um bæturnar. Meira »

Geti sinnt störfum án ofbeldis og áreitni

Í gær, 16:56 Stjórn Samtaka íþróttafréttamanna sendi frá sér yfirlýsingu nú fyrir stundu vegna atviks sem kom upp á HM karla í fótbolta í Rússlandi í sumar, en þá kvartaði Edda Sif Pálsdóttir, íþróttafréttakona á RÚV, undan Hirti Hjartarsyni, þáverandi íþróttafréttamanni á Stöð 2, til öryggisnefndar KSÍ. Meira »

Þingmenn komnir í jólafrí

Í gær, 16:44 „Þingið hefur skilað góðu verki í þingstörfum síðustu vikur. 44 mál hafa hlotið afgreiðslu úr nefndum og eru orðin að lögum eða ályktunum Alþingis,“ sagði Steingrímur J. Sigfússon, forseti Alþingis, við lok síðasta þingfundar á þessu ári. Meira »

Segir Helgu hafa verið boðaða á alla fundi

Í gær, 16:44 Öllum nefndarmönnum í tilnefningarnefnd VÍS var gefinn kostur á að koma sínum athugasemdum og tillögum að við vinnslu lokaskýrslu nefndarinnar. Hins vegar eru engar heimildir fyrir því að nefndarmenn skili sératkvæði. Þetta segir Sandra Hlíf Ocares, formaður tilnefningarnefndar VÍS í tilkynningu. Meira »

Stuðningur við bækur á íslensku festur í lög

Í gær, 16:39 Frumvarp um stuðning við útgáfu bóka á íslensku var samþykkt á Alþingi í dag. Með því verður komið á fót stuðningskerfi sem heimilar endurgreiðslu 25% beins kostnaðar vegna útgáfu bóka á íslensku. Meira »
INTENSIVE ICELANDIC, ENGLISH, NORWEGIAN & DANISH f. foreigners - ÍSLENSKA f. útlendinga - ENSKA f. fullorðna - NORSKA
ÍSLENSKA, ENSKA, NORSKA, DANSKA I, II, III, IV, V, VI: 2019:SPRING/VORÖNN: ...
Vatnshitarar fyrir sumarhús.
Ýmsar gerðir af vatnshiturum 3300w til 21000w fyrir sumarhús, þessi búnaður er f...
Trúlofunar- og giftingarhringar í úrvali
Auk gullhringa eigum við m.a. titaniumpör á fínu verði. Sérsmíði, framleiðsla og...
INTENSIVE ICELANDIC,ENGLISH, NORWEGIAN & DANISH f. foreigners - ÍSLENSKA f. útl - - ENSKA f. fullorðna - DANSKA- NORSKA
ÍSLENSKA, ENSKA, NORSKA, DANSKA: I, II, III, IV, V, VI: 2019:SPRINGTERM / VO...