„Hafið á það inni að við tökum slaginn“

„Þetta er svo mikið hagsmunamál fyrir Íslendinga að við megum ...
„Þetta er svo mikið hagsmunamál fyrir Íslendinga að við megum ekki láta hjá líða að spyrna við fótum áður en það verður allt of seint.“ Þetta segir Guðfinnur Sigurvinsson um ört vaxandi plastmengun í hafi. mbl.is/Kristinn Magnússon

„Við erum á ögurstundu. Það er tími til að bregðast við gríðarlega mikilli plastmengun í sjó núna en ekki eftir nokkur ár. Sú hugsun að það verði meira af plasti í sjónum en fiskum árið 2050 er óásættanleg,“ segir Guðfinnur Sigurvinsson um niðurstöðu meistararitgerðar sinnar í MPA-námi í opinberri stjórnsýslu sem nefnist „Plastmengun í hafi: Hvað er til ráða?“

Markmið ritgerðarinnar var að kanna hvað íslensk stjórnvöld geta gert til að draga hér og nú úr plastmengun hafsins og hvernig þau geta virkjað aðra til samstarfs um verkefnið. Guðfinnur segir að stjórnvöld verði að axla ábyrgð og þau geti nýtt sér ýmsar tiltölulega einfaldar aðgerðir eins og til dæmis að auka upplýsingagjöf um áhrif plastnotkunar og gera almennar reglugerðarbreytingar, setja reglur sem banna notkun plastburðarpoka í matvöruverslunum, veita styrki til nýsköpunar, efla rannsóknir á plastmengun, skoða skattbreytingar á seinni stigum og svo mætti lengi telja.

Talið er að ef fer sem horfir verði meira um ...
Talið er að ef fer sem horfir verði meira um plast en fiska í sjó árið 2050. Ljósmynd/Thinkstock

Mikill áhugi í samfélaginu

Guðfinnur bendir á að þrátt fyrir að mikil vakning hafi orðið undanfarið í samfélaginu á skaðsemi plasts í náttúrunni og fjölmargir, þar með taldar opinberar stofnanir, fyrirtæki og grasrótarsamtök, hafi gripið til ýmissa aðgerða til að sporna gegn þróuninni skorti samhæfingu og stefnumótun í þessum málaflokki.     

„Það er áhugi alls staðar í samfélaginu og mikil vitundarvakning um þessi mál. Áður en ég hóf vinnu við verkefnið fékk ég á tilfinninguna að það skorti samhæfingu. Ég fékk þetta staðfest og sá að margir starfa þvers og kruss við að gera margt gott en tala ekki nógu mikið saman. Þetta mun ekki duga til nema að við setjum á stofn einhvern samráðsvettvang svo hægri höndin viti hvað sú vinstri gerir,“ segir Guðfinnur. Efla mætti samvinnu aðila úr ýmsum áttum til að mynda milli grasrótarsamtakanna Bláa hersins sem hefur barist gegn plastmengun hafsins á Íslandi og hreinsað strendur,  Umhverfisstofnunar, Matís og Hafrannsóknastofnunar svo dæmi séu tekin.

Eitt er víst að það þarf að styrkja rannsóknir á þessu sviði hér á landi, að mati Guðfinns sem nefnir nýlega rannsókn á kræklingi við strendur Noregs. Hún sýndi að talsvert magn örplasts fannst í þeim og mest var hún í norðurhluta landsins. „Þetta kom vísindamönnum á óvart því þeir höfðu áður talið að hún væri minna fyrir norðan. Þetta sýnir okkur hvað þetta er lúmskt. Við vitum ekki nógu mikið og þurfum að rannsaka þetta líka hér,“ segir hann og vísar í íslenska vísindamenn sem telja enga ástæðu til að ætla að ástandið sé betra hér en í Noregi. Samvinna við önnur lönd á norðurhvelinu, s.s. Norðurlöndin sem og Rússa í baráttunni gegn plastmenguninni, hefði einnig talsverðan ávinning fyrir alla, að mati Guðfinns.

Plastpoki eða fjölnota innkaupapoki?
Plastpoki eða fjölnota innkaupapoki? mbl.is/Guðmundur Rúnar Guðmundsson

Örplast í snyrtivörum og tannkremum     

Eitt af því þarf að bæta á Íslandi er skólphreinsun en henni er víða ábótavant og ákjósanlegt að koma upp tveggja þrepa hreinsikerfi. Víða um land rennur skólpið óhreinsað út í sjó. „Stór uppspretta örplasts kemur úr óhreinsuðu skólpi. Örplast er einnig að finna í snyrtivörum og tannkremum og er stundum vísvitandi bætt við,“ segir Guðfinnur.

Hann telur best að banna slíkar vörur sem og plastburðarpoka í matvöruverslunum. „Slík aðgerð myndi ekki bitna á valfrelsi neytandans. Við höfum áður í sögunni notað fjölnota poka og ekkert því til fyrirstöðu að taka það upp aftur,“ segir hann. Um 8% allra plastpoka enda í hafinu en það jafngildir um 5 milljónum plastpoka á Íslandi árlega. 

Fólk á erfitt með að breyta hegðun sinni

„Góðu fréttirnar eru þær að við erum að gera fjölmargt gott og rétt,“ segir Guðfinnur sem vill ekki vera svartsýnn. „Það er þekkt í fræðunum að þegar við stöndum frammi fyrir stórum vandamálum eins og þessum þar sem tölurnar eru gríðarlega háar og sláandi að það er eiginleiki mannsins að hann horfir á það sem er honum næst í tíma. Hann á erfiðara með að sjá fyrir sér eitthvað til framtíðar sem mun mögulega hafa áhrif á hann eftir áratugi. Þegar fólk þarf að breyta daglegum venjum sínum sem kallar mögulega á meiri vinnu er fólk síður tilbúið til þess þótt það komi því til góða þegar fram í sækir. Það er mannlegt,“ segir Guðfinnur.

„Ég er ekki að hanna heildarlausn vandans heldur bendi á möguleg fyrstu skref hér og nú. Rannsóknin er innlegg í þessa mikilvægu umræðu sem við verðum að halda áfram að halda á lofti,“ segir Guðfinnur.

Hann fékk fyrst áhuga á plastmengun þegar hann vann sem upplýsingafulltrúi og teymisstjóri hjá Umhverfisstofnun árin 2014-2016. „Þetta er svo mikið hagsmunamál fyrir Íslendinga að við megum ekki láta hjá líða að spyrna við fótum áður en það verður allt of seint. Hafið á það inni hjá okkur að við tökum þennan slag.“

Surtsey var hreinsuð sumarið 2016 en þar safnaðist mikið rusl ...
Surtsey var hreinsuð sumarið 2016 en þar safnaðist mikið rusl og talsvert af plasti eins og sjá má. Ljósmynd/Borgþór Magnússon
mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Huga mætti að sektarheimildum

13:20 Huga mætti að sektarheimildum vegna endurtekinna brota stjórnmálaflokka varðandi fjöldaskilaboð fyrir kosningar.  Meira »

Landspítalinn hættir að sjóða vatn

12:33 Landspítalinn getur hætt að sjóða neysluvatn fyrir sjúklinga sína og starfsfólk. Þetta kom fram á fundi stjórnskipaðrar samstarfsnefndar um sóttvarnir sem var haldinn í morgun. „Niðurstaðan er sú að vatnið er vel drykkjarhæft,“ segir Ólafur Guðlaugsson, yfirmaður sýkingavarnardeildar Landspítalans. Meira »

Gætu þurft að loka flugvöllum

12:23 Á næstu þremur árum þarf að taka ákvörðun um hvað menn vilja gera með innanlandsflugkerfið og setja þarf frekari fjármuni í uppbyggingu flugvalla á landsbyggðinni eigi ekki að þurfa að loka völlum og leggja innanlandsflugið niður að einhverju leyti. Meira »

Ölgerðin stöðvar framleiðslu

12:11 Ölgerðin Egill Skallagrímsson hefur stöðvað framleiðslu á drykkjarvörum sínum og mun ekki dreifa vörum sem hafa verið framleiddar síðustu daga. Meira »

Sóttu erfðamengi löngu látins manns

12:05 Í grein sem birtist í gær í vísindatímaritinu Nature Genetics, er greint frá því hvernig vísindamenn Íslenskrar erfðagreiningar fóru að því að raða saman erfðamengi Hans Jónatans, úr litningabútum 182 afkomenda hans. Meira »

Stefnt að birtingu í mánuðinum

11:38 Stefnt er að því að ljúka við skýrslu Seðlabanka Íslands um veitingu þrautavaraláns til Kaupþings haustið 2008 ef hægt verður. Þetta segir Stefán Jóhann Stefánsson, upplýsingafulltrúi Seðlabankans, í svari við fyrirspurn frá mbl.is. Meira »

Taka vatnssýni á Seltjarnarnesi

11:23 Heilbrigðiseftirlit Kjósarsvæðisins tekur vatnssýni á Seltjarnarnesi og í vatnsbóli í Mosfellsbæ í dag vegna jarðvegsgerla sem hafa mælst í kalda vatninu á Seltjarnarnesi, eins og í sumum hverfum í Reykjavík sem fá vatn úr ákveðnum borholum í Heiðmörk. Meira »

„Leiðinlegt að koma að þessu“

11:28 12.000 nýlega klaktir kjúklingar drápust í eldsvoða á kjúklingabúinu Oddsmýri á Hvalfjarðarströnd í gær. Björn Fálki Valsson, kjúklingabóndi á Oddsmýri, segir kjúklingana flesta hafa verið dauða vegna elds eða reyks þegar hann kom að húsinu. Meira »

Óska eftir vitnum á nýársnótt

11:13 Lögreglan á höfuðborgarsvæðinu óskar eftir vitnum að atviki sem átti sér stað á nýársnótt, rétt eftir miðnætti, en svo virðist sem að einstaklingur hafi vísvitandi skotið flugeldum inn í hóp manna sem voru staddir við Hallgrímskirkju. Meira »

Framleiðsla hjá Coca Cola stöðvuð

11:09 Coca Cola á Íslandi stöðvaði framleiðslu sína í gærkvöldi eftir að fregnir bárust af jarðvegsgerlum í neysluvatni í Reykjavík. Fyrirtækið hefur nú fengið staðfest frá Veitum að verksmiðja þess á Stuðlahálsi er fyrir utan sýkta svæðið og því mun framleiðsla hefjast á nýjan leik í dag eða á morgun. Meira »

Hrundi úr lofti Primera-vélar

10:25 Sjónvarpsskjár og plasthleri hrundu úr lofti vélar Primera Air í flugtaki í fyrrakvöld. Vélin, sem var leiguvél, lagði af stað frá Tenerife til Keflavíkur um klukkan sex í gærkvöldi. Tafir voru á flugferðum Primera Air til og frá Tenerife í fyrradag. Meira »

Guðrún stýrir Framkvæmdasýslu ríkisins

10:13 Fjármála- og efnahagsráðherra hefur tekið ákvörðun um að skipa Guðrúnu Ingvarsdóttur í embætti forstjóra Framkvæmdasýslu ríkisins. Meira »

Búið að opna Suðurlandsveg

10:11 Búið er að opna fyrir umferð á Suðurlandsvegi við Hádegismóa þar sem umferðarslys varð í morgun.   Meira »

„Ekki eins óhrædd og ég var“

09:48 Steinunn Ólína Þorsteinsdóttir er komin á svið aftur eftir 13 ára hlé en um helgina var leikritið Efi frumsýnt í Þjóðleikhúsinu. Hún kíkti í Magasínið ásamt leikstjóranum Stefáni Baldurssyni. Söguþráðinn mætti yfirfæra að einhverju leyti á umræðuna á Íslandi í kjölfar MeToo-umræðunnar. Meira »

Sóley aðstoðar Ásmund

09:25 Ásmundur Einar Daðason, félags- og jafnréttismálaráðherra, hefur ráðið Sóleyju Ragnarsdóttur aðstoðarmann sinn í velferðarráðuneytinu. Meira »

Fundur vegna jarðvegsgerla hafinn

10:05 Fundur stjórnskipaðrar samstarfsnefndar um sóttvarnir er hafinn vegna jarðvegsgerla sem hafa fundist í neysluvatni í Reykjavík. Meira »

Þrír fluttir á sjúkrahús

09:36 Þrír voru fluttir á sjúkrahús eftir umferðarslys á mótum Vesturlandsvegar og Suðurlandsvegar um áttaleytið í morgun. Einn er töluvert slasaður en tveir minna. Meira »

Samstarfsnefnd um sóttvarnir fundar

09:10 Stjórnskipuð samstarfsnefnd um sóttvarnir mun funda í dag vegna jarðvegsgerla sem hafa mælst í neysluvatni í Reykjavík.  Meira »

Börnin sem kerfið gleymdi

Harðviður til húsbygginga
Harðviður til húsabygginga Sjá nánar á www.vidur.is Vatnsklæðning, panill, palla...
VÖNDUÐ VEL BÚIN KENNSLUBIFREIÐ
Vönduð, vel búin kennslubifreið Subaru XV 4WD . Akstursmat og endurtökupróf. Gyl...
Leikjavefurinn Snilld - www.snilld.is
www.snilld.is - Frábært úrval af leikjum á leikjavefnum Snilld. Skelltu þér in...
UHD skjáir ( 4k )
Upplýsingar gefur Ólafur hjá Varmás ehf. sími 566 8144 ...
 
L edda 6018011619i
Félagsstarf
? EDDA 6018011619 I Mynd af auglýsin...
Félagsstarf aldraðra
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl. 9, jóg...
Félagsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa frá kl. 9,...
Félagsstarf
Staður og stund
Aflagrandi 40 Opin vinnustofa kl 9 og ka...