„Hafið á það inni að við tökum slaginn“

„Þetta er svo mikið hagsmunamál fyrir Íslendinga að við megum ...
„Þetta er svo mikið hagsmunamál fyrir Íslendinga að við megum ekki láta hjá líða að spyrna við fótum áður en það verður allt of seint.“ Þetta segir Guðfinnur Sigurvinsson um ört vaxandi plastmengun í hafi. mbl.is/Kristinn Magnússon

„Við erum á ögurstundu. Það er tími til að bregðast við gríðarlega mikilli plastmengun í sjó núna en ekki eftir nokkur ár. Sú hugsun að það verði meira af plasti í sjónum en fiskum árið 2050 er óásættanleg,“ segir Guðfinnur Sigurvinsson um niðurstöðu meistararitgerðar sinnar í MPA-námi í opinberri stjórnsýslu sem nefnist „Plastmengun í hafi: Hvað er til ráða?“

Markmið ritgerðarinnar var að kanna hvað íslensk stjórnvöld geta gert til að draga hér og nú úr plastmengun hafsins og hvernig þau geta virkjað aðra til samstarfs um verkefnið. Guðfinnur segir að stjórnvöld verði að axla ábyrgð og þau geti nýtt sér ýmsar tiltölulega einfaldar aðgerðir eins og til dæmis að auka upplýsingagjöf um áhrif plastnotkunar og gera almennar reglugerðarbreytingar, setja reglur sem banna notkun plastburðarpoka í matvöruverslunum, veita styrki til nýsköpunar, efla rannsóknir á plastmengun, skoða skattbreytingar á seinni stigum og svo mætti lengi telja.

Talið er að ef fer sem horfir verði meira um ...
Talið er að ef fer sem horfir verði meira um plast en fiska í sjó árið 2050. Ljósmynd/Thinkstock

Mikill áhugi í samfélaginu

Guðfinnur bendir á að þrátt fyrir að mikil vakning hafi orðið undanfarið í samfélaginu á skaðsemi plasts í náttúrunni og fjölmargir, þar með taldar opinberar stofnanir, fyrirtæki og grasrótarsamtök, hafi gripið til ýmissa aðgerða til að sporna gegn þróuninni skorti samhæfingu og stefnumótun í þessum málaflokki.     

„Það er áhugi alls staðar í samfélaginu og mikil vitundarvakning um þessi mál. Áður en ég hóf vinnu við verkefnið fékk ég á tilfinninguna að það skorti samhæfingu. Ég fékk þetta staðfest og sá að margir starfa þvers og kruss við að gera margt gott en tala ekki nógu mikið saman. Þetta mun ekki duga til nema að við setjum á stofn einhvern samráðsvettvang svo hægri höndin viti hvað sú vinstri gerir,“ segir Guðfinnur. Efla mætti samvinnu aðila úr ýmsum áttum til að mynda milli grasrótarsamtakanna Bláa hersins sem hefur barist gegn plastmengun hafsins á Íslandi og hreinsað strendur,  Umhverfisstofnunar, Matís og Hafrannsóknastofnunar svo dæmi séu tekin.

Eitt er víst að það þarf að styrkja rannsóknir á þessu sviði hér á landi, að mati Guðfinns sem nefnir nýlega rannsókn á kræklingi við strendur Noregs. Hún sýndi að talsvert magn örplasts fannst í þeim og mest var hún í norðurhluta landsins. „Þetta kom vísindamönnum á óvart því þeir höfðu áður talið að hún væri minna fyrir norðan. Þetta sýnir okkur hvað þetta er lúmskt. Við vitum ekki nógu mikið og þurfum að rannsaka þetta líka hér,“ segir hann og vísar í íslenska vísindamenn sem telja enga ástæðu til að ætla að ástandið sé betra hér en í Noregi. Samvinna við önnur lönd á norðurhvelinu, s.s. Norðurlöndin sem og Rússa í baráttunni gegn plastmenguninni, hefði einnig talsverðan ávinning fyrir alla, að mati Guðfinns.

Plastpoki eða fjölnota innkaupapoki?
Plastpoki eða fjölnota innkaupapoki? mbl.is/Guðmundur Rúnar Guðmundsson

Örplast í snyrtivörum og tannkremum     

Eitt af því þarf að bæta á Íslandi er skólphreinsun en henni er víða ábótavant og ákjósanlegt að koma upp tveggja þrepa hreinsikerfi. Víða um land rennur skólpið óhreinsað út í sjó. „Stór uppspretta örplasts kemur úr óhreinsuðu skólpi. Örplast er einnig að finna í snyrtivörum og tannkremum og er stundum vísvitandi bætt við,“ segir Guðfinnur.

Hann telur best að banna slíkar vörur sem og plastburðarpoka í matvöruverslunum. „Slík aðgerð myndi ekki bitna á valfrelsi neytandans. Við höfum áður í sögunni notað fjölnota poka og ekkert því til fyrirstöðu að taka það upp aftur,“ segir hann. Um 8% allra plastpoka enda í hafinu en það jafngildir um 5 milljónum plastpoka á Íslandi árlega. 

Fólk á erfitt með að breyta hegðun sinni

„Góðu fréttirnar eru þær að við erum að gera fjölmargt gott og rétt,“ segir Guðfinnur sem vill ekki vera svartsýnn. „Það er þekkt í fræðunum að þegar við stöndum frammi fyrir stórum vandamálum eins og þessum þar sem tölurnar eru gríðarlega háar og sláandi að það er eiginleiki mannsins að hann horfir á það sem er honum næst í tíma. Hann á erfiðara með að sjá fyrir sér eitthvað til framtíðar sem mun mögulega hafa áhrif á hann eftir áratugi. Þegar fólk þarf að breyta daglegum venjum sínum sem kallar mögulega á meiri vinnu er fólk síður tilbúið til þess þótt það komi því til góða þegar fram í sækir. Það er mannlegt,“ segir Guðfinnur.

„Ég er ekki að hanna heildarlausn vandans heldur bendi á möguleg fyrstu skref hér og nú. Rannsóknin er innlegg í þessa mikilvægu umræðu sem við verðum að halda áfram að halda á lofti,“ segir Guðfinnur.

Hann fékk fyrst áhuga á plastmengun þegar hann vann sem upplýsingafulltrúi og teymisstjóri hjá Umhverfisstofnun árin 2014-2016. „Þetta er svo mikið hagsmunamál fyrir Íslendinga að við megum ekki láta hjá líða að spyrna við fótum áður en það verður allt of seint. Hafið á það inni hjá okkur að við tökum þennan slag.“

Surtsey var hreinsuð sumarið 2016 en þar safnaðist mikið rusl ...
Surtsey var hreinsuð sumarið 2016 en þar safnaðist mikið rusl og talsvert af plasti eins og sjá má. Ljósmynd/Borgþór Magnússon
mbl.is

Bloggað um fréttina

Innlent »

Gjaldtakan var forsenda útboðsins

19:58 „Þegar við tókum þátt í útboðinu fyrir ári síðan þá var ein forsenda útboðsins sú að hafin yrði gjaldtaka á þessu ytra stæði og við buðum náttúrulega í þetta miðað við þær forsendur,“ segir Björn Ragnarsson, framkvæmdarstjóri Kynnisferða. Meira »

Magnús Stefánsson ráðinn bæjarstjóri

19:19 Á fundi bæjarstjórnar Sameinaðs sveitarfélags Sandgerðisbæjar og Garðs í dag var samþykkt tillaga um að Magnús Stefánsson verði ráðinn bæjarstjóri í Sameinuðu sveitarfélagi Sandgerðisbæjar og Sveitarfélagsins Garðs kjörtímabilið 2018-2022. Meira »

Leggja ekki fram nýjar tillögur

19:02 Boðað hefur verið til fundar í kjaradeilu ljósmæðra í fyrramálið. Til stóð að halda næsta samningafund á mánudaginn en ríkissáttasemjari ákvað að flýta fundinum í ljósi þeirrar alvarlegu stöðu sem upp er komin. Formenn samninganefndanna hafa ekki lagt fram nýjar tillögur til að leysa deiluna. Meira »

Mótmæli lituðu hátíðarfundinn

18:42 Mótmæli bæði áhorfenda og þingmanna settu svip sinn á hátíðarfund Alþingis, sem fram fór undir Lögbergi á Þingvöllum í dag. Mæting almennings á fundinn var mun dræmari en búist hafði verið við. Meira »

Norðmaður vann tæpar 29 milljónir

18:28 Fyrsti vinn­ing­ur gekk ekki út í Vík­ingalottóút­drætti kvölds­ins en einn heppinn Norðmaður vann annan vinning og hlýtur 28,7 milljónir króna í vinning. Meira »

Leituðu til sendiráðsins vegna áreitis

18:06 „Þau eru búin að vera að lenda í allskonar skítkasti á víð og dreif um landið. Fólk að segja þeim að koma sér heim og að þau séu búin að eyðileggja náttúruna og að gefa þeim, „fokk“-merki,“ segir Magnús Ásgeirsson um frönsku ferðamennina tvo sem gerðust sekir um utanvegaakstur við Kerlingafjöll. Meira »

Flutt frá Þingvöllum í lögreglufylgd

18:02 Lokað var fyrir almenna umferð á meðan nokkrar rútur, í lögreglufylgd, fluttu fyrirmenni frá Þingvöllum. Þau höfðu verið viðstödd hátíðarfund Alþingis þar í tengslum við aldarafmæli fullveldis á Íslandi. Meira »

Gagnrýnir Helgu Völu harðlega

17:07 Gunnar Bragi Sveinsson, þingflokksformaður Miðflokksins, gagnrýnir þá ákvörðun Helgu Völu Helgadóttur, þingkonu Samfylkingarinnar, að ganga burt af þingpöllum þegar Pia Kjærsgaard hóf ræðu sína, harðlega. Meira »

Vélmenni Gæslunnar í svaðilför

16:46 Sprengjuleitarvélmenni Landhelgisgæslunnar lék lykilhlutverk í aðgerðum lögreglunnar og sprengjudeildar Landhelgisgæslunnar í Mosfellsbæ þegar sprengja var aftengd. Vélmennið var óhrætt við að handleika sprengjuna og koma henni fyrir í holunni, þar sem hún var sprengd. Meira »

Fundur á morgun í kjaradeilu ljósmæðra

16:17 Ríkissáttasemjari hefur boðað til fundar í kjaradeilu ljósmæðra klukkan 10.30 í fyrramálið. Til stóð að fundur yrði næsta mánudag, en nú hefur verið boðað til fundar á morgun líkt og áður segir. Meira »

Gekk burt þegar Kjærsgaard hóf ræðu sína

16:15 Helga Vala Helgadóttir, þingkona Samfylkingarinnar, gekk af þingpöllum þegar Pia Kjærsgaard, forseti danska þingsins, hóf ræðu á hátíðarfundi Alþingis á Þingvöllum í dag. Meira »

Rörbúturinn reyndist sprengja

16:08 „Það var lán í óláni að hún hafi ekki sprungið á neinn,“ segir Leifur Guðjónsson gröfumaður í samtali við mbl.is. Leifur var að moka úr malarhrúgu þegar hann kom auga á sprengjuna á Blikastaðanesi og varð eðlilega smeykur þegar hann áttaði sig á að hann væri með virka sprengju í höndunum. Meira »

Sprengjan var virk - Búið að sprengja

14:53 Sprengjan sem fannst í Mosfellsbæ um hádegisbil var virk. Þetta segir Valgarður Valgarðsson, aðalvarðstjóri hjá lögreglunni á höfuðborgarsvæðinu. Meira »

Dónaskapur að virða ekki embættið

14:43 Bjarni Benediktsson fjármálaráðherra gagnrýnir í Facebook-færslu sinni þá ákvörðun þingflokks Pírata að sniðganga hátíðarþingfundinn sem nú fer fram á Þingvöllum. Segir hann yfirlæti og dónaskap að virða ekki embætti danska þingsins. Meira »

Sprengja fannst í Mosfellsbæ

14:08 Sprengja, sem talin er vera úr seinni heimsstyrjöldinni, fannst á Blikastaðanesi í námunda við Golfklúbb Mosfellsbæjar um klukkan eitt í dag. Að sögn vegfaranda eru fjórir almennir lögreglubílar á vettvangi auk tveggja sérsveitarbíla. Lögregla er með leitartæki og sprengjuvélmenni. Meira »

Virðingarvottur við baráttufólkið

13:38 Ólafur Ragnar Grímsson, fyrrverandi forseti Íslands, er mættur á Þingvelli þar sem hátíðarfundur Alþingis fer fram í dag. Hann segir athöfnina á Þingvöllum í dag að sínu mati fyrst og fremst vera virðingarvott við fólkið sem færði Íslendingum fullveldið. Meira »

Hvorki auðveld né skemmtileg ákvörðun

13:16 Helgi Hrafn Gunnarsson, varaformaður þingflokks Pírata, segir ákvörðun þingflokksins um að sniðganga hátíðarþingfund á Alþingi hvorki hafa verið auðvelda né skemmtilega. Það skýri hve seint hún er tekin. Meira »

Bein útsending frá hátíðarfundi Alþingis

13:00 Sérstakur hátíðarfundur Alþingis fer fram á Þingvöllum í dag, en þess verður minnst að 100 ár eru liðin frá því að samn­inga­nefnd­ir Íslands og Dan­merk­ur und­ir­rituðu samn­ing­inn um sam­bands­lög­in sem tóku gildi 1. des­em­ber 1918. Sjá má beina útsendingu frá dagskránni á Þingvöllum. Meira »

Umdeilda áhrifakonan á Þingvöllum

12:51 Þegar Pia Kjærsgaard hætti sem formaður Danska þjóðarflokksins í september árið 2012 urðu áhrif hennar á stjórnmál víðar en í heimalandinu ljós. Baráttan gegn fjölmenningu var þá að hefjast af krafti í Evrópu. Hún er nú forseti danska þingsins og mun flytja hátíðarræðu á Þingvöllum í dag. Meira »
Kvæði Bjarna Thorarensen 1847
Til sölu afar fágæt ljóðabók eftir Bjarna Thorarensen amtmann, Kvæði, prentuð í ...
Springum út í allt sumar.. þú getur meira með Cupid.is Kynlífsvörur ss titrarar, múffur, egg,gervilimir, kynlífsdúkkur www.cupid.is
Springum út í allt sumar.. þú getur meira með Cupid.is Unaðsvörur , ódýrar kynl...
Bækur um ættfræði, byggðasögu og ýmsan fróðleik til sölu
Til sölu nokkur grundavallarrit ættfræðinnar ásamt ritum um atvinnu- og byggðasö...
KTM 390 Duke árg. 2018
Eigum á lager til afgreiðslu strax. Frábært 150 kg. hjól, 44 hp. 6 gíra. Létt og...