Leggja til friðlýsingu þriggja svæða

Mælifell er á því vatnasviði Hólmsár, ofan Einhyrnings, sem lagt ...
Mælifell er á því vatnasviði Hólmsár, ofan Einhyrnings, sem lagt er til að verði friðað fyrir orkunýtingu. mbl.is/RAX

Umhverfisstofnun hefur lagt fram til kynningar friðlýsingu þriggja svæða á hálendinu fyrir orkunotkun á grundvelli flokkunar þeirra í verndarflokk rammaáætlunar. Svæðin sem um ræðir eru vatnasvið Hólmsár, Jökulfalls og Hvítár og Tungnaár. Þetta er í fyrsta skipti sem sendar eru út til umsagnar tillögur að friðlýsingum einvörðungu á grunni rammaáætlunar.

Friðlýsingin nær ekki til virkjanahugmynda sem komið hafa til umfjöllunar og eru neðar í vatnasviði ánna.

Stórt skref í náttúruvernd

„Þessar friðlýsingar eru stórt skref í náttúruvernd á Íslandi og loksins sjáum við til lands

Guðmundur Ingi Guðbrandsson, umhverfis- og auðlindaráðherra.
Guðmundur Ingi Guðbrandsson, umhverfis- og auðlindaráðherra.

hvað varðar að uppfylla lagaskyldur okkar um vernd svæða í rammaáætlun,“ segir Guðmundur Ingi Guðbrandsson, umhverfis- og auðlindaráðherra. „Fleiri svæði koma á næstu vikum.“

Svæðin hafa öll verið í verndarflokki rammaáætlunar samkvæmt samþykkt Alþingis frá árinu 2013. Frestur til athugasemda við friðlýsingartillögurnar er til og með 14. desember.

Í rammaáætlun eru virkjanakostir sem fram koma flokkaðir í þrjá flokka: Nýtingarflokk, biðflokk og verndarflokk. Til að tryggja endanlega verndun eru svæði friðlýst. 

Guðmundur Ingi kynnti áform um átak í friðlýsingarmálum á fundi ríkisstjórnarinnar í sumar. Í stjórnarsáttmála ríkisstjórnarinnar er kveðið á um slíkt átak, þar með talið að friðlýsa svæði sem eru í verndarflokki rammaáætlunar, svæði á eldri náttúruverndaráætlun sem og að beita friðlýsingum sem stjórntæki á viðkvæmum svæðum sem eru undir álagi ferðamanna.

Tillaga að friðlýsingu vatnasviðs Jökulfalls og Hvítár í Árnessýslu.
Tillaga að friðlýsingu vatnasviðs Jökulfalls og Hvítár í Árnessýslu. Af vef Umhverfisstofnunar

Varðandi friðlýsingartillögurnar sem nú hafa verið kynntar bendir Guðmundur á að tillögurnar miði að því að umrædd svæði verði friðuð fyrir orkunotkun samkvæmt lögum um rammaáætlun. Ekki sé verið að fjalla um aðra friðlýsingu, s.s. vegna annarrar landnýtingar. Á þeim verða hins vegar ekki reistar stærri virkjanir. Í heild eru í verndarflokki rúmlega tíu svæði með um tuttugu virkjanakostum sem ekki njóta enn friðlýsingar.

Minni virkjarnir ekki í rammaáætlun

Í rammaáætlun er ekki fjallað um virkjanakosti á vatnsafli sem eru undir 10 MW og í jarðvarma undir 50 MW. Hugmyndum um slíkar virkjanir hefur fjölgað nokkuð síðustu ár og fara því ekki til umfjöllunar í verkefnastjórn rammaáætlunar hverju sinni. Guðmundur Ingi segir til greina koma að endurskoða þessi stærðarmörk.

„Við höfum séð ýmsar virkjanahugmyndir skjóta upp kollinum sem eru rétt undir tíu megavöttum en gætu valdið umtalsverðum og jafnvel heilmiklum umhverfisáhrifum. Þannig að ég tel að það sé framtíðarverkefni að endurskoða þessi viðmið.“

Tillaga að friðlýsingu vatnasviðs Hólmsár.
Tillaga að friðlýsingu vatnasviðs Hólmsár. Af vef Umhverfisstofnunar

Að loknum kynningartíma tillagnanna tekur Umhverfisstofnun saman umsögn um framkomnar athugasemdir og vísar tillögu að friðlýsingarskilmálum til ráðherra.

Rannsaka efnahagsleg áhrif

Guðmundur Ingi segir að í tengslum við átak í friðlýsingum sé verið að efla vinnu við að greina tækifæri sem geta falist í friðlýsingum, þ.e. efnahagsleg tækifæri byggða með tilliti til byggðaþróunar. „Í því tilliti settum við í gang fyrr á þessu ári rannsókn á efnahagslegum áhrifum ellefu friðlýstra svæða á landinu,“ segir Guðmundur Ingi en rannsóknin er unnin af Hagfræðistofnun Háskóla Íslands. Þar er fylgt aðferðafræði sem beitt hefur verið í Bandaríkjunum og Finnlandi. Henni hefur þegar verið beitt á eitt friðlýst svæði á Íslandi: Þjóðgarðinn Snæfellsjökul.

„Niðurstaða þeirrar rannsóknar var sú að friðlýsingin skilaði 3,9 milljörðum króna árlega í þjóðarbúið og af því yrðu um 1,8 milljarðar eftir heima í héraði.“

Ráðherrann segist eiga von á að niðurstöðurnar liggi fyrir nú í haust og verði kynntar á Umhverfisþingi í byrjun nóvember. „Með þessu erum við að reyna að auka þekkingu á efnahagslegu mikilvægi friðlýstra svæða fyrir þjóðfélagið og nærsamfélagið.“

Styrkja byggðir með friðlýsingum

Að auki verður senn ýtt úr vör verkefni þar sem greina á tækifæri byggða á svæðum sem eru á eldri náttúruverndaráætlunum en hafa ekki enn verið friðlýst. „Það er ekkert launungarmál að það hefur gengið mjög hægt að friðlýsa ýmis svæði sem eru á náttúruverndaráætlunum,“ segir Guðmundur Ingi. „Þetta er okkar leið til þess að nálgast viðfangsefnið út frá bæði náttúruvernd og efnahagslegum hagsmunum. Markmiðið er að styrkja með friðlýsingum, ekki bara vernd náttúrunnar, heldur líka byggðaþróun, sérstaklega í dreifðari byggðum, greina hvaða tækifæri felast í því fyrir þessar byggðir að svæði hljóti friðlýsingu og fái þar með ákveðinn sess, nokkurs konar merkimiða, enda merkileg og mikilvæg náttúruverndarlega séð.“

Tillaga að friðlýsingu vatnasviðs Jökulfalls og Hvítár í Árnessýslu.
Tillaga að friðlýsingu vatnasviðs Jökulfalls og Hvítár í Árnessýslu. Af vef Umhverfisstofnunar

Hagfræðistofnun Íslands vinnur nú að rannsóknaráætlun í tengslum við þetta verkefni. Guðmundur vonast til að verkefnið geti svo hafist bráðlega. Hann segir ekki endanlega búið að ákveða hvaða svæði verða fyrir valinu en að við valið sé litið til eldri náttúruverndaráætlana og mögulega annarra svæða. „Þetta er verkefni sem þarf að vinna með heimafólki alveg frá upphafi.“

Guðmundur Ingi segir mikilvægt að fræða fólk um hvað felst í því þegar svæði er friðlýst. Margir flokkar friðlýsinga séu í boði. „Það er útbreidd mýta að það að friðlýsa eitthvað þýði að þar með megi lítið sem ekkert aðhafast í framhaldinu. En innan friðlýstra svæða, eins og Vatnajökulsþjóðgarður er gott dæmi um, er rými fyrir ákveðna landnýtingu, svo sem beit og veiðar.“

mbl.is

Innlent »

Áhrif gjaldþrotsins ekki komin fram

20:18 Mjög erfitt er að spá fyrir um það hvernig sumarvertíðin verður hjá ferðaþjónustufyrirtækjum landsins. Afleiðingarnar af gjaldþroti WOW air komi ef til vill ekki að fullu fram fyrr en í haust. Þá er ekki hægt að segja að greinin hafi náð jafnvægi eftir þá dýfu sem fylgdi brotthvarfi flugfélagsins. Meira »

Alvarlegt vinnuslys í álveri Fjarðaáls

19:47 Alvarlegt vinnuslys varð í álveri Alcoa Fjarðaáls á Reyðarfirði um klukkan tvö í dag þegar karlmaður féll fjóra metra á merktri gönguleið í skautsmiðju álversins. Meira »

Sjávarútvegur gæti gert enn betur

19:12 Orkuskipti og notkun umhverfisvænni kælimiðla gætu hjálpað til að draga enn frekar úr losun íslensks sjávarútvegs á gróðurhúsalofttegundum. Meira »

Hækkanir ógn við hagsmuni neytenda

18:46 Stjórn Neytendasamtakanna lýsir yfir furðu á ákvörðun fyrirtækja sem hafa gefið út að þau hyggist hækka vöruverð í kjölfar nýgerðra kjarasamninga. Neytendur muni ekki sætta sig við óábyrgar verðhækkanir. Meira »

Norðmaður og Dani duttu í lukkupottinn

18:14 Eng­inn var með all­ar töl­urn­ar rétt­ar í Vík­ingalottó­inu í kvöld en í pott­in­um voru rúm­ir 406 milljónir króna. Tveir hlutu ann­an vinn­ing og fengu í sinn hlut 30,9 milljónir króna. Vinningsmiðarnir voru keyptir í Danmörku og Noregi. Meira »

„Þetta er risastór dagur“

18:09 Í dag hefst Lenovo-deildin í rafíþróttum, fyrsta deild sinnar tegundar hér á landi. Mikil spenna er á meðal áhugafólks um tölvuleiki en hægt verður að fylgjast með keppni í beinni útsendingu. „Þetta er risastór dagur,“ segir formaður Rafíþróttasambandsins um tilefnið en mbl.is kom við í stúdíóinu. Meira »

Andlát: Jensína Andrésdóttir

17:53 Jensína Andrésdóttir, sem var elst allra Íslendinga, lést á skírdag, 18. apríl síðastliðinn, 109 ára og 159 daga gömul. Í janúar á þessu ári náði hún þeim áfanga að verða elst allra Íslend­inga sem hafa búið hér á landi. Meira »

Dæmdur fyrir alvarlega líkamsárás

17:38 Héraðsdómur Norðurlands eystra dæmdi í síðustu viku karlmann á fertugsaldri í sex mánaða skilorðsbundið fangelsi fyrir líkamsárás. Maðurinn var ákærður fyrir að hafa slegið annan mann með glasi í höfuðið á skemmtistað. Meira »

Bergrún hlýtur Barnabókaverðlaun Guðrúnar Helgadóttur

17:35 Bergrún Íris Sævarsdóttir hlaut Barnabókaverðlaun Guðrúnar Helgadóttur, sem afhent voru í fyrsta sinn í dag í Reykjavík, bókmenntaborg UNESCO. Verðlaunin eru veitt fyrir frumsamið handrit að barna- eða ungmennabók og voru veitt samhliða Barnabókaverðlauna Reykjavíkur í Höfða í dag. Meira »

Hildur, Guðni og Rán verðlaunuð

17:25 Hildur Knútsdóttir, Guðni Kolbeinsson og Rán Flygering hlutu Barnabókaverðlaun Reykjavíkurborgar sem afhent voru af Degi B. Eggertssyni borgarstjóra við hátíðlega athöfn í Höfða í dag. Meira »

„Fólk kemur til að hlusta“

16:17 „Það er mjög skemmtilegt að spila í svona nánu umhverfi, fólk er nálægt og það myndast persónuleg stemning. Fólk kemur líka til að hlusta en ekki til að drekka bjór eða tala í símann,“ segir tónlistarkonan Ragna Kjartansdóttir, betur þekkt undir listmannsnafninu Cell7, sem kemur fram á tónlistarhátíðinni Heima í Hafnarfirði í kvöld. Meira »

Reiknar ekki með frekari breytingum

16:16 Ekki er von á frekari breytingum hjá Airport Associates, sem veit­ir flugaf­greiðsluþjón­ustu á Kefla­vík­ur­flug­velli og m.a. þjón­ustaði WOW air. Meira »

Unnið að nýrri Plánetu-þáttaröð

16:10 Dvöl Sir David Attenborough hér á landi tengist upptökum á nýrri þáttaröð sem mun bera heitið One Planet, Seven Worlds, samkvæmt svari almannatengsladeildar breska ríkisútvarpsins við fyrirspurn mbl.is. Þættirnir verða teknir til sýninga á BBC One og verða sjö talsins. Meira »

Tók myndir af konu í sturtu

15:58 29 ára gamall karlmaður var í gær dæmdur í tveggja mánaða skilorðsbundið fangelsi í Héraðsdómi Vestfjarða, fyrir að taka tvær ljósmyndir af konu sem var í sturtu og særa með því blygðunarsemi hennar. Meira »

Fleirum sagt upp í Fríhöfninni

15:54 Gripið verður til frekari uppsagna hjá Fríhöfninni á Keflavíkurflugvelli, en það má rekja til þeirra sviptinga sem átt hafa sér stað í flugrekstri hér á landi síðustu vikur. Meira »

Svana nýr formaður Verkfræðingafélagsins

15:31 Svana Helen Björnsdóttir rafmagnsverkfræðingur og framkvæmdastjóri Stika hefur verið kjörin nýr formaður Verkfræðingafélags Íslands. Niðurstöður kosninga til stjórna félagsins voru kynntar á aðalfundi 11. apríl síðastliðinn. Svana Helen tekur við formannsembættinu af Páli Gíslasyni sem gaf ekki kost á sér til áframhaldandi formennsku. Meira »

Kjósendur ánægðastir með Lilju

15:25 Flestir Íslendingar eru ánægðir með frammistöðu Lilju Daggar Alfreðsdóttur, mennta- og menningarmálaráðherra, eða 67,7% en fæstir eru ánægðir með Sigríði Á. Andersen, 13,8%. Þetta er meðal þess sem kemur fram í nýrri könnun Maskínu um ánægju Íslendinga með ráðherra. Meira »

Tvö hitamet í hættu fyrir tilviljun

14:35 Ef veðurspár ganga eftir er möguleiki á því að tvö hitamet verði slegin á höfuðborgarsvæðinu á morgun, sumardaginn fyrsta.  Meira »

Dæmd fyrir brot gegn dætrum sínum

14:00 Hjón á Suðurnesjum voru í dag sakfelld fyrir gróf kynferðisbrot gegn dóttur konunnar og dóttur sinni í Héraðsdómi Reykjaness. Maðurinn var dæmdur í 6 ára fangelsi og konan var dæmd í 5 ára fangelsi, samkvæmt Kolbrúnu Benediktsdóttur saksóknara. Meira »
Málningar- og viðhaldsvinna
Getum bætt við okkur inni- og útiverkefnum. Vönduð vinnubrögð og góð umgengni. T...
Einstakt vortilboð - 14,44 fm Garðhús - kr. 375.900,-
Naust er bjálkahús úr 34mm bjálka með tvöfaldri nót. Húsið er 3,8m x 3,8m og er...
KRISTALL LJÓSAKRÓNUR Glæsibær
Ný sending af glæsilegum kristalsljósakrónum, veggljósum, matarstellum, kristals...
LAND ROVER DISCOVERY 3 S, sjálfsk., disel, 7 manna
Til sölu LAND ROVER DISCOVERY 3 S, sjálfskiptur, dísel, 7 manna ekinn 204.000 km...