12 ár stuttur tími fyrir svona breytingar

Svifryksmengun á götum í Reykjavík. Halldór segir stærsta verkefnið sem ...
Svifryksmengun á götum í Reykjavík. Halldór segir stærsta verkefnið sem nú blasi við Íslendingum vera orkuskipti í samgöngum. mbl.is/RAX

Íslenska þjóðin í heild þarf að taka sig á í baráttunni gegn loftslagsbreytingum, ekki bara stjórnvöld, segir Halldór Þorgeirsson, formaður loftslagsráðs og fyrrverandi forstöðumaður loftslagssamnings Sameinuðu þjóðanna. Stjórnvöld og þá bæði ríkisvald og sveitarfélög gegni engu að síður mikilvægu hlutverki í baráttunni gegn hlýnun jarðar.

Niðurstöður nýrrar skýrslu lofts­lags­ráðs Sam­einuðu þjóðanna, IPCC, voru kynntar í vikubyrjun. Þar kemur fram að miðað við nú­ver­andi þróun stefni í 3° hlýn­un jarðar. Skýrsl­an sé lokaviðvör­un vís­inda­manna og eigi að tak­ast að halda hlýn­un jarðar und­ir 1,5° sé þörf á „hröðum, víðtæk­um og for­dæm­is­laus­um breyt­ing­um á öll­um hliðum þjóðfé­lags­ins.“ Slík­ar aðgerðir verði veru­lega kostnaðarsam­ar, en dýr­keypt­ara verði að gera ekki neitt.

Njótum framsýni fyrri kynslóða

Í skýrslunni er talað um að 2,5% af vergri framleiðslu heimsins þyrftu að fara í aðgerðir vegna loftslagsmála næstu 20 árin eigi markmiðið að nást og benti RÚV í umfjöllun sinni á mánudag á að þeir 1,36 milljarðar sem íslensk stjórnvöld ætla í málaflokkinn árlega næstu fimm árin sé fjarri 2,5% af vergri þjóðarframleiðslu. Upphæðin sé nær því að vera 0,05%.

„Þessi skýrsla er ekki að leggja til að allar þjóðir séu með sömu töluna þegar kemur að fjárfestingum á þessu sviði,“ segir Halldór. „Hér á Íslandi njótum við framsýni fyrri kynslóða og erum þannig þegar búin að ráðast í þær fjárfestingar sem nágrannaþjóðirnar eru núna að ganga í, vegna þess að við erum þegar búin að ná þeim árangri að öll raforkan er hrein. Það er því villandi að taka heimsmeðaltalið varðandi fjárfestingar og heimfæra það yfir á það sem Ísland þarf að gera.“

Halldór Þorgeirsson, formaður loftslagsráðs og fyrrverandi forstöðumaður loftslagssamnings Sameinuðu þjóðanna, ...
Halldór Þorgeirsson, formaður loftslagsráðs og fyrrverandi forstöðumaður loftslagssamnings Sameinuðu þjóðanna, segir íslensku þjóðina í heild þurfa að taka sig á í baráttunni gegn loftslagsbreytingum. Ljósmynd/Aðsend

Orkuskipti í samgöngum stærsta verkefnið

Stærsta verkefnið sem nú blasi við Íslendingum séu orkuskipti í samgöngum. „Þau eru mjög spennandi viðfangsefni og það er í þjóðarhag að fara í þessi þriðju orkuskipti, sem þau stundum eru kölluð. Okkar kynslóð nýtur þess í dag að þeir sem á undan komu höfðu dug til þess að nýta jarðvarmann.“  

Svipuð staða sé upp á teningnum núna. „Við þurfum, sem þjóð, að bjóða okkar fólki upp á að geta komist milli staða með almenningssamgöngum sem nýta hreina íslenska innlenda orku í stað þess að flytja inn jarðefnaeldsneyti frá öðrum þjóðum.“

Halldór nefnir að mörg verkefnanna í baráttunni gegn loftslagsbreytingum hafi færst á hendur sveitarfélaga og nefnir almenningssamgöngur sem dæmi. „Það er allt í lagi að eiga einkabíl, en það óþægilegt að vera þræll bílsins og komast ekkert án hans.“ Þeir sem hafi búið þar sem almenningssamgöngur eru góðar þekki frelsið sem sé því samfara.“

Mikilvægt sé hins vegar að horfa frekar á málið út frá þeim kostum sem séu samfara breytingum á samgöngukerfinu, frekar en að ráðast á einkabílinn sem sérstakt vandamál. „Það er margt sem erfitt getur verið að gera á Íslandi án hans, en valkostirnir þurfa að vera fleiri,“ segir Halldór.

Í nýlegri aðgerðaáætlun íslenskra stjórnvalda er kveðið á um að nýskráning bíla sem ganga eingöngu fyrir jarðefnaeldsneyti verði bönnuð eftir 2030. Spurður hvort þetta sé ekki of lítið og of seint, þar sem losun koltvíoxíðs á heimsvísu þarf að minnka um helming á næstu 12 árum, segir Halldór svo ekki vera. „Þessi ákvörðun er lokapunkturinn á þeim umskiptum sem verið er að vinna að. Þú byrjar ekki á að banna notkun bíla sem byggja á jarðefnaeldsneyti fyrr en eftir að búið er að byggja upp aðra valkosti og það er það sem verið er að gera. Ég geri ráð fyrir því að árið 2030 verði mjög lítill áhugi á að kaupa bíla sem ganga fyrir jarðefnaeldsneyti.“

Ekki komið nógu langt í að rafvæða ferðaþjónustuna

Sjálfur er hann líka þeirrar skoðunar að nýta eigi efnahagshvata til að flýta fyrir orkuskiptum í samgöngum, frekar en að hækka eldsneytisverð. „Það er skynsamlegra að beina frekar athyglinni að því lækka innflutningsgjöld og aðra gjaldtöku á nýfjárfestingum í samgöngum. Bensín- og olíuverð á Íslandi er þegar mjög hátt og hefur ekki dugað til að draga úr áhuga fólks á að kaupa bíla sem eyða miklu,“ útskýrir Halldór. Þess vegna ættu stjórnvöld frekar að beina athyglinni að því að sveitarfélög t.d. geti fjárfest í rafmagnsstrætisvögnum. Eins megi vel skoða að liðka fyrir endurnýjun á hópferðabílum og gera þá umhverfisvænni.

Ísland er heldur ekki komið nógu langt í að rafvæða samgöngur sem t.d. lúta að ferðaþjónustunni. „Við notum enn þá dísilolíu til að koma fólki frá flugvellinum í Keflavík til Reykjavíkur, þrátt fyrir að til séu lausnir sem myndu henta mjög vel við slíkar aðstæður.“ Þannig sé auðvelt að koma hleðslustöðvum fyrir á báðum endastöðum og vel megi raforkuvæða slíkar samgöngur án tilkomu lestarteina. „Það myndi líka undirstrika ímynd Íslands og þeirrar grænu orku sem landið hefur upp á að bjóða.“

Halldór segir umbyltinguna þegar í gangi, en hún þurfi vissulega að ganga hraðar fyrir sig. „Í dag  er 6 mánaða afgreiðslufrestur á mörgum rafbílanna vegna þess að eftirspurnin er það mikil.“

Ferðamenn á Keflavíkurflugvelli. Ísland er ekki komið nógu langt í ...
Ferðamenn á Keflavíkurflugvelli. Ísland er ekki komið nógu langt í að rafvæða samgöngur sem t.d. lúta að ferðaþjónustunni. mbl.is/Sigurgeir Sigurðsson

Mikil losun frá úrgangi og við plastframleiðslu

Annað stórt verkefni sem Íslendingar, líkt og aðrar þjóðir heims, þurfa að takast á við er losun frá úrgangi. „Þess vegna skiptir líka töluverðu máli að við horfum á neysluna og drögum úr myndun úrgangs. Það er t.d. mikil losun samfara framleiðslu á plasti og fyrir vikið er plast ekki bara vandamál í hafinu, heldur er líka orkunotkun til plastframleiðslu á heimsvísu að aukast jafnt og þétt og það er mikið áhyggjuefni,“ segir Halldór. „Við getum því gert mikið með því bara hvernig við högum okkar innkaupum og hvernig við göngum frá því sem við höfum keypt.“

Hvað losun koltvíoxíðs frá stóriðju á Íslandi varðar segir Halldór flest þeirra vera í forystusveit.  „Sérstaklega álfyrirtækin og eldri kísiliðjan,“ bætir hann við. „Það hefur líka náðst mikill árangur við að draga úr losun samfara fiskveiðum  og sú tækni sem hefur verið notuð til að draga úr þeirri losun er nú flutt út til annarra þjóða.“ Þegar farið sé að leita lausna reynist þær oft verðmætar og nýtist einnig öðrum.

Lítill tími er til stefnu, en í skýrslunni kemur líkt og áður sagði fram að útblástur koltvíoxíðs þurfi árið 2030 að hafa lækkað um 45% frá því sem var 2010. Frá 2010 hefur losunin hins vegar aukist og því þarf í dag að helminga heimslosunina eigi markmiðið um að halda hlýnun jarðar við 1,5° markmiðið að takast.

Spurður hvort þetta sé gerlegt segir hann svo vera. Breytingar sem gera þarf séu hins vegar þess eðlis að þær skili ekki árangri samtímis. „Því er það svo að þó að við höfum 12 ár til stefnu, þá er það mjög stuttur tími þegar kemur að svona breytingum.“

Binding koltvíoxíðs með landgræðslu og skógrækt og að draga úr losun með endurheimt votlendis eru mikilvægur þættir í því að ná að helminga nettó losunina fyrir 2030 [þ.e. sú losun sem er að  að frádreginni þeirri bindingu sem þegar á sér stað]. „Það er gerlegt að ná þessu markmiði, en það er ekki auðvelt. Það er gerlegt ef að við grípum strax til stórfelldra aðgerða. Það er hins vegar ekki hægt að bíða lengur og þess vegna er svo mikilvægt að hægt sé að ná árangri hér og nú.“

Losun frá úrgangi er stórt verkefni sem Íslendingar, líkt og ...
Losun frá úrgangi er stórt verkefni sem Íslendingar, líkt og aðrar þjóðir heims, þurfa að takast á við. mbl.is/Árni Sæberg

Skilningur á vandanum meiri en verið hefur

Í farvatninu er að setja á stofn loftslagssjóð sem á að fjármagna nýsköpun í tengslum við loftslagsmál og segir Halldór það verkefni vera mjög brýnt. „Nýsköpun í tengslum við loftslagsmál er það sem er almennt að knýja áfram hagvöxt í heiminum,“ segir hann.

Hann kveðst líka vera bjartsýnn á að þrátt fyrir svarta skýrslu takist mannkyni að halda hlýnun jarðar undir 1,5°. „Það er meiri samstaða á heimsvísu um þessi mál heldur en nokkurn tímann hefur verið,“ segir Halldór. Einstakar þjóðir haldi vissulega enn í vonina um að vandinn við loftslagsbreytingar  byggi á misskilningi en þær séu fáar. Samstaðan sé mun meiri og hún nái langt út fyrir ríkisstjórnir. Hún sé einnig til staðar í atvinnulífinu og hjá og sveitarfélögum.

„Ég er líka bjartsýnn vegna þess hve þessar breytingar sem þarf að ráðast í hafa marga aðra kosti í för með sér,“ bætir Halldór við. Þær séu ekki eingöngu réttlætanlegar út frá loftslagsvandanum, heldur einnig samfarandi plastvandanum og loftmengun. „Skilningurinn á því hversu alvarlegt málið er er líka alltaf að aukast, af því að við erum að sjá meiri aftakaveður og hvernig þau, þurrkar, flóð og fellibylir eru að gera flóttamannavandann sem fyrir var miklum mun erfiðari viðureignar.“

mbl.is

Innlent »

Íslenskir nemar elstir og tekjuhæstir

21:03 Íslenskir háskólanemar eru þeir elstu í Evrópu, eiga fleiri börn og eru með hærri tekjur en háskólanemar í öðrum Evrópulöndum, en kostnaður íslenskra háskólanema vegna fæðis og húsnæðis er um tvöfalt hærri en meðaltalið er í Evrópu. Meira »

Sveitarstjórn mótmælir seinagangi

20:58 Sveitarstjórn Skútustaðahrepps mótmælir seinagangi vegna gistináttaskatts í ályktun sem var samþykkt á dögunum.  Meira »

Kröfugerð VR samþykkt

20:32 Kröfugerð VR fyrir komandi kjaraviðræður var samþykkt á fundi trúnaðarráðs í kvöld. Í kröfugerðinni kemur fram að markmið kjarasamninga nú verði að rétta hlut þeirra lægst launuðu og auka ráðstöfunartekjur allra félagsmana. Meira »

Vilja láta rjúpuna njóta vafans

20:24 „Það er ljóst að við ofmetum rjúpnastofninn og það er skylda Náttúrufræðistofnunnar að hvetja til varfærni í tengslum við nytjar,“ segir fuglafræðingar hjá Náttúrufræðistofnun. Stofnunin hafi því ákveðið að miða rjúpnaveiðiráðgjöf sína við Vesturland í stað Norðausturlands eins og hefð sé fyrir. Meira »

Minnir á Bakkabræður

20:18 Veiðigjöld á útgerðir eru ósanngjörn og gríðarlegur munur er á veiðigjöldum eftir fisktegundum, segir Guðmundur Kristjánsson, forstjóri HB Granda og eigandi Útgerðarfélags Reykjavíkur. Meira »

Hagsýni er kvenfélagskonum í blóð borin

20:05 „Kvenfélög hafa nú sem endranær mikilvægu hlutverki að gegna. Í ýmsum líknar- og velferðarmálum úti um allt land hefur mjög munað um framlag kvenfélaganna, enda er starfsemi félaganna öflug mjög víða, og áherslumál að styðja góð málefni í nærsamfélaginu. Á árabilinu 2007 til 2017 var þetta samanlagt stuðningur upp á einn milljarð króna,“ segir Guðrún Þórðardóttir, formaður Kvenfélagasambands Íslands. Meira »

„Ég var ekki aðalhönnuður verksins“

19:30 Arkitekt hjá Arkibúllunni segir reikninga fyrirtækisins vegna braggans við Nauthólsveg ekki óvenjuháa og að tímarnir séu ekki óvenjulega margir í ljósi þess hve verkefnið dróst á langinn. Meira »

Kvartað yfir aðstæðum í skólamötuneyti

19:11 Umboðsmaður barna sendi síðasta vor bréf til Hafnarfjarðarbæjar eftir að embættinu hafði borist ábending vegna aðstæðna í skólamötuneyti í Áslandsskóla í Hafnarfirði. Meira »

Styttri vinnuvika hjá Hugsmiðjunni

18:57 Minni vinna og allir vinna segir Margeir Ingólfsson, stjórnarformaður Hugsmiðjunnar sem hefur gengið mjög langt í vegferð jafnréttis með því að stytta vinnuviku starfsfólks fyrirtækisins úr átta í sex. Mælingar sýna meiri framleiðni, færri veikindadaga og aukna starfsánægju starfsfólksins. Meira »

Músarrindill, glókollur og rjúpa

18:43 Fuglalífið í Hrísey hefur sjaldan verið blómlegra en nú. Þegar sumrin eru góð og áfallalaus verður viðkoma fuglanna góð og lífið dafnar. Alls verpa um 40 tegundir fugla í eynni og mér finnst alltaf ævintýrið eitt að fylgjast með lífi þeirra,“ segir Þorsteinn Þorsteinsson, fuglaáhugamaður á Akureyri. Hann á sínar rætur í Hrísey og hefur síðan í æsku fylgst vel með fuglalífinu þar. Meira »

„Innri endurskoðun hlífir engum“

18:41 „Það var gott að það var farið fram á að innri endurskoðun tæki út þessar framkvæmdir og viðhald við Írabakka,“ segir Líf Magneudóttir, borgarfulltrúi VG, um úttekt sem gerð var vegna um­fram­kostnaðar við end­ur­bæt­ur á íbúðum Fé­lags­bú­staða við Írabakka í Reykja­vík. Meira »

Öðruvísi staðið að framkvæmdum núna

17:55 „Ég fagna því að það hafi verið ráðist í þessa úttekt,“ segir Dóra Björt Guðjónsdóttir, oddviti Pírata í borgarstjórn um út­tekt sem gerð var vegna um­fram­kostnaðar við end­ur­bæt­ur á íbúðum Fé­lags­bú­staða við Írabakka í Reykja­vík. Meira »

Nauðganir öflugt vopn í stríði

17:55 Kynferðislegt ofbeldi á ekkert sammerkt með kynlífi heldur er það glæpur og er notað sem valdatæki segir Yves Daccord, framkvæmdastjóri alþjóðaráðs Rauða krossins. Nauðganir eru öflugt vopn á átakasvæðum og rödd Íslands skiptir máli þegar kemur að mannréttindum segir hann. Meira »

Hljóp á brott frá lögreglunni

17:52 Ökumaður sem lögreglan á höfuðborgarsvæðinu hafði stöðvað í Grafarvogi vegna gruns um ölvunarakstur hljóp úr bíl sínum á brott frá lögreglunni um fimmleytið í dag. Meira »

Fiskeldi í Reyðarfirði fyrir dóm

17:50 Mál málsóknarfélagsins Náttúruverndar 2 á hendur Matvælastofnun og Löxum fiskeldi ehf. verður flutt fyrir Héraðsdómi Reykjaness 15. nóvember. Meira »

Krefjast farbanns yfir skútuþjófnum

17:24 Lögreglan á Vestfjörðum hefur yfirheyrt manninn sem handtekinn var um borð í skútu á Rifi á Snæfellsnesi í gær.   Meira »

Sigurvissir Svisslendingar

17:20 Þeir voru sigurvissir stuðningsmenn svissneska landsliðsins sem voru í miðbænum í dag og biðu eftir landsleiknum við Ísland á Laugardalsvelli í kvöld. Minnugir stórsigursins í síðasta leik spá þeir sínum mönnum öruggum sigri. Meira »

EES-samningurinn ekki til endurskoðunar

17:01 Ekki kemur til greina að endurskoða EES-samning Íslands vegna úrskurða EFTA-dómstólsins og Hæstaréttar þess efnis að ólögmætt sé að takmarka innflutning á fersku kjöti. „Það hvarflar ekki einu sinni að mér,“ sagði Kristján Þór Júlíusson. Meira »

2.000 klukkutímar vegna braggans

16:52 Yfir tvö þúsund klukkutímar fóru í verkefni tengd hönnun braggans í Nauthólsvík, samkvæmt reikningum sem Arkibúllan sendi eignasjóði Reykjavíkurborgar vegna hönnunarinnar. Þetta kemur fram í frétt DV. Meira »
Bækur um ættfræði, byggðasögu og ýmsan fróðleik til sölu
Til sölu nokkur grundavallarrit ættfræðinnar ásamt ritum um atvinnu- og byggðasö...
Byggingarstjóri
Byggingarstjóri sími 659 5648...
Byggingarstjóri
Byggingarstjóri 659 5648 Allar byggingarframkvæmdir sem krefjast byggingale...
EIGUM ALLSKONAR STIGA Á LAGER
Einnig sérsmíði, sjáið úrvalið á: http://www.sogem-stairs.com/stairs/ladders/cot...