Vilja aðgerðir en lítið hefur gerst

Grímsstaðir á Fjöllum.
Grímsstaðir á Fjöllum.

Fjölmargir forystumenn í íslenskum stjórnmálum hafa lýst þeirri skoðun sinni opinberlega á undanförnum árum að nauðsynlegt sé að taka umfangsmikil jarðakaup hér á landi til skoðunar með það fyrir augum að setja þeim ákveðnar skorður. Þá ekki hvað síst forystumenn núverandi ríkisstjórnarflokka. Þrátt fyrir það verður ekki séð að mikið hafi verið gert í þeim efnum.

Málið komst í hámæli í tíð ríkisstjórnar Samfylkingarinnar og Vinstrihreyfingarinnar - græns framboðs sem tók við völdum árið 2009 í kjölfar falls viðskiptabankanna haustið áður. Tilefnið var einkum fyrirhuguð kaup kínverska kaupsýslumannsins Huangs Nubo á jörðinni Grímsstöðum á Fjöllum. Ögmundur Jónasson, þáverandi innanríkisráðherra, tók málið föstum tökum og taldi ástæðu til þess að hindra kaupin. Ekki síst í ljósi þess að um væri að ræða mjög víðfemt landsvæði.

Ögmundur Jónasson, fyrrverandi innanríkisráðherra.
Ögmundur Jónasson, fyrrverandi innanríkisráðherra. mbl.is/Árni Sæberg

„Það finnst mér ekki“

Bjarni Benediktsson, formaður Sjálfstæðisflokksins og fjármálaráðherra, sem þá var í stjórnarandstöðu, setti stórt spurningamerki við slík jarðakaup á Facebook-síðu sinni í september 2011 þar sem hann sagði meðal annars: „Það er bæði sjálfsagt og nauðsynlegt að greiða fyrir erlendri fjárfestingu á Íslandi. Vilji menn reisa hótel og fara í ferðaþjónustu ber að fagna því. En er það sjálfsagt og eðlilegt að menn geti keypt stórar jarðir og jafnvel hundruð ferkílómetra lands? Það finnst mér ekki.“

Svo fór að lokum að ekkert varð af kaupum Huangs á Grímstöðum á Fjöllum en þar sem hann var ekki búsettur innan Evrópska efnahagssvæðisins (EES) þurfti hann leyfi ráðherra til kaupanna lögum samkvæmt. Síðar, árið 2016, keypti breski kaupsýslumaðurinn Jim Ratcliffe Grímsstaði en ólíkt Huang er hann búsettur innan EES.

Bjarni Benediktsson fjármála- og efnahagsráðherra.
Bjarni Benediktsson fjármála- og efnahagsráðherra. mbl.is/Kristinn Magnússon

Ögmundur setti í kjölfarið vinnu í gang í innanríkisráðuneytinu sem skilaði sér í setningu reglugerðar skömmu fyrir þingkosningar 2013, þess efnis að erlendir ríkisborgarar með lögheimili innan EES væri óheimilt að eignast fasteignir á Íslandi nema þeir hefðu fasta búsetu eða stunduðu atvinnu- eða þjónustustarfsemi hér á landi á grundvelli EES-samningsins.

ESA lýsti efasemdum sínum

Eftir þingkosningarnar felldi Hanna Birna Kristjánsdóttir, eftirmaður Ögmundar í innanríkisráðuneytinu, reglugerðina úr gildi í kjölfar efasemda frá Eftirlitsstofnun EFTA (ESA) um að reglugerðin samrýmdist EES-samningnum. Var óskað eftir rökstuðningi af hálfu ESA en svo virðist sem honum hafi aldrei verið komið á framfæri við stofnunina. Tilkynnt var af innanríkisráðuneytinu að til stæði að hefja endurskoðun laga um málaflokkinn í samvinnu við önnur ráðuneyti.

Hanna Birna Kristjánsdóttir, fyrrverandi innanríkisráðherra.
Hanna Birna Kristjánsdóttir, fyrrverandi innanríkisráðherra. mbl.is/Kristinn Ingvarsson

Síðla sumars 2013 sagði Stefán Már Stefánsson, prófessor við lagadeild Háskóla Ísland og sérfræðingur í Evrópurétti, að íslensk stjórnvöld gætu tengt eignarhald á fasteignum við tiltekna nýt­ingu, svo sem heimili eða atvinnu, innan ramma EES-samningsins, en Stefán hafði ásamt Jens Hartig Danielsen, prófessor við lagadeild Háskólans í Árósum, unnið álitsgerð fyrir innanríkisráðuneytið um málið sem reglugerð Ögmundar var meðal annars byggð á.

Svo virðist sem sú vinna sem til stóð að fara í varðandi þessi mál í innanríkisráðuneytinu að frumkvæði Hönnu Birnu hafi ekki skilað miklu. Settur var á laggirnar starfshópur sem skilaði tillögum sumarið 2014 þar sem lagt var til að einstaklingar utan EES gætu keypt og leigt húsnæði hér á landi án takmarkana, en fest yrði í hins vegar í lög takmarkanir sömu einstaklinga að kaupa landsvæði. Hver einstaklingur eða lögaðili gæti almennt aðeins átt eina jörð á bilinu 5-10 hektara að stærð.

Gunnar Bragi Sveinsson, fyrrverandi sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra.
Gunnar Bragi Sveinsson, fyrrverandi sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra. mbl.is/Árni Sæberg

Skömmu fyrir stjórnarskipti í janúar 2017 skipaði Gunnar Bragi Sveinsson, þáverandi sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, starfshóp til þess að kortleggja hvaða leiðir væru færar í þessum efnum innan EES-samningsins og með hliðsjón af reynslunni til dæmis í Noregi og Danmörku.

Starfshópurinn átti að skila tillögum sumarið sama ár en af því varð hins vegar ekki fyrr en í ágúst á síðasta ári, rúmu ári síðar. Í framhaldinu ákvað Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra að skipa annan starfshóp um endurskoðun laga og reglna um eignarhald á landi og fasteignum. Niðurstaða þeirrar vinnu mun ekki liggja fyrir.

Lilja Alfreðsdóttir menntamálaráðherra.
Lilja Alfreðsdóttir menntamálaráðherra. mbl.is/Kristinn Magnússon

Bjarni Benediktsson tjáði sig aftur um málið í lok ágúst 2017. Þá sem forsætisráðherra í samtali við mbl.is. Þar sagði hann meðal annars: „Það eru mörg hundruð milljónir manna sem geta komið til Íslands og sóst eftir því að kaupa fasteignir, jarðir og lönd án þess að það þurfi sérstakar undanþágur á grundvelli reglna EES-samstarfsins.“ Benti Bjarni ennfremur á að slík jarðarkaup hefðu átt sér stað í auknum mæli á undanförnum árum. Miklir hagsmunir væru í húfi.

Marka þurfi skýrari stefnu

Skömmu áður hafði Lilja Alfreðsdóttir, varaformaður Framsóknarflokksins, sem þá var í stjórnandstöðu en er núverandi ráðherra menntamála, kallað eftir því að lög og reglur um jarðakaup hér á landi væru teknar til skoðunar. Málið hafði þá komist aftur í hámæli meðal annars vegna áhuga erlendra fjárfesta á jörðinni Neðri-Dalur í Biskupstungum. Benti Lilja ennfremur á að niðurstöðum starfshópa sem um málið hefðu fjallað hefði ekki verið hrint í framkvæmd. Marka þyrfti skýrari stefnu í málinu.

Sigurður Ingi Jóhannsson samgönguráðherra.
Sigurður Ingi Jóhannsson samgönguráðherra. mbl.is/Sigurður Bogi Sævarsson

Sigurður Ingi Jóhannsson, formaður Framsóknarflokksins og núverandi samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra, tjáði sig einnig um málaflokkinn um þetta leyti og sagði á Facebook-síðu sinni að á síðustu árum hefðu efnaðir einstaklingar eignast fjölmargar jarðir á Íslandi. Tilgangurinn virtist vera sá að komast yfir laxveiðiréttindi. „Þar bera menn stórfé á bændur til að eignast heilu dalina, firði og vatnsréttarsvæði,“ sagði Sigurður Ingi og bætti við: „Ég held að við viljum ekki þessa þróun - þess vegna þarf að spyrna við fótum.“

Snýst um fullveldi Íslands

Sigríður Andersen, þáverandi dómsmálaráðherra, sagði í september 2017 að rétt væri að setja fastmótaðri reglur en í gildi væru um jarðakaup útlendinga hér á landi. Til stæði að frumvarp þess efnis yrði lagt fram. Sú vinna virðist hins vegar ekki hafa skilað niðurstöðu. Katrín Jakobsdóttir sagði í júlí á síðasta ári í samtali við Ríkisútvarpið að setja þyrfti frekari takmarkanir á jarðakaup.

„Þetta er auðvitað stórmál og þetta snýst auðvitað um það hvernig við lítum á landið. Landið sem auðlind og landið sem hluta af okkar fullveldi,“ sagði forsætisráðherra. Hún sagði aftur nú í vikunni að vilji væri til þess að taka á málinu og Sigurður Ingi sagði í fyrradag að hann vonaði að frumvarp þess efnis liti dagsins ljós í haust. Ekki hefur náðst í Bjarna Benediktsson vegna málsins.

Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra.
Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra. mbl.is/Hari
Kauptu vikupassa

Lestu meira með vikupassa!

Fáðu þér vikupassa fyrir 1.790 kr. og þú færð aðgang að öllu efni úr blaði dagsins í dag og næstu 6 daga.

Kaupa vikupassa

Aðrar áskriftarleiðir »

Bloggað um fréttina

Innlent »

Lærði mikið af hruninu

20:30 Ásgeir Jónsson, sem tók við embætti seðlabankastjóra í dag, segist ekki hafa gert sér grein fyrir því fyrir bankahrunið á hve veikum grunni bankarnir stóðu. Meira »

Þegar Íslendingar girntust Grænland

20:21 Einar Ben, Kristófer Kólumbus, Vidkun Quisling, þýskur bakari, rófubyssur, húsbruni og lagabókin Grágás. Allt kemur þetta við sögu er rifjuð er upp sú tíð þegar með Íslendingum bærðust glæstir draumar um nýtt landnám og eygðir voru möguleikar um að gera „litla og aflvana þjóð að voldugu heimsveldi“. Meira »

Leynist tyggjódólgur í Kjarnaskógi?

20:19 Einar Sigtryggsson, menntaskólakennari á Akureyri, hefur á síðustu fjórum vikum nánast fyllt 20 lítra fötu af tyggjóklessum sem hann tínir upp af göngustígnum í Kjarnaskógi á Akureyri. Meira »

Þúsundir sterataflna fundust í Norrænu

19:24 Þúsundir sterataflna, sem vandlega hafði verið komið fyrir í bifreið, fundust við komu Norrænu til Seyðisfjarðar fyrir skemmstu og var það í fjórða skipti á árinu sem slíkt magn stera var haldlagt á Seyðisfirði. Tveir voru handteknir. Meira »

„Ekkert mál“ að hjóla yfir hálendið

19:20 „Þetta hefur gengið mjög vel. Ekkert hefur bilað hjá mér sem ég átti alveg von á. Ég hef bara þurft að smyrja keðjuna tvisvar sinnum,“ segir Óskar Guðmundsson hjólagarpur með meiru sem er kominn til Reykjavíkur eftir að hafa hjólað yfir hálendið frá Fáskrúðsfirði rúmlega 600 kílómetra. Meira »

Úrvinnslunni „hraðað eins og kostur er“

19:07 „Þessi tvö erindi eru í meðferð og úrvinnslu þeirra verður hraðað eins og kostur er,“ segir Þórmundur Jónatansson upplýsingafulltrúi samgönguráðuneytisins. Land­eig­endur í Ing­ólfs­firði hafa farið fram á frest­un réttaráhrifa. Meira »

Borgaraleg handtaka í Grafarvogi

19:00 Framtakssamur vegfarandi stöðvaði för manns í annarlegu ástandi í Grafarvogi síðdegis í dag, eftir að sá hafði keyrt utan í bifreiðar við Spöngina, og framkvæmdi borgaralega handtöku. Meira »

Íslendingar á Spáni fargi kjötbúðingi

18:55 Listeríumengaður kjötbúðingur frá vörumerkinu „La Mechá“ er talinn hafa valdið veikindum yfir 100 manns á Spáni, aðallega í Andalúsíu en vitað er um tilfelli víðar frá því í maí síðastliðnum. Meira »

Mjakast í viðræðum flugfreyja Icelandair

18:12 Flugfreyjufélag Íslands fundaði með Samtökum atvinnulífsins hjá ríkissáttasemjara vegna Icelandair í dag. „Það er ágætis gangur í viðræðum en ekki þannig að það sé farið að sjá fyrir endann á þessu.“ Meira »

Stórt sár í Reynisfjalli

18:11 Sárið sem myndaðist við skriðuna í Reynisfjalli í nótt er gríðarstórt og ljóst að bergið er afar laust í sér. Brimið hefur rifið hluta af lokunum, sem settar voru upp í fjörunni í morgun, á haf út en þær hafa þó að mestu verið virtar af ferðamönnum á svæðinu að sögn lögreglu. Meira »

Íslamskir öfgamenn enn mesta hættan

18:05 Forsætisráðherra Noregs segir, að þrátt fyrir reynslu landsins af hryðjuverkaárásum hægriöfgamanna, sé helsta ógnin enn hættan á hryðjuverkaárásum íslamskra bókstafstrúarmanna. Hún ræddi málið við mbl.is. Meira »

„Þetta er orðinn allt of langur tími“

17:02 Formaður Blaðamannafélags Íslands segir ekki hafa staðið á félaginu í kjaraviðræðum við Samtök atvinnulífsins, en samningar blaðamanna hafa verið lausir frá 1. janúar. Möguleika á eingreiðslu til félagsmanna hefur verið velt upp. Meira »

Hvarf Oks til vitnis um alvarlegt ástand

16:36 Angela Merkel yfirgaf blaðamannafundinn í Viðey fyrst manna. Eftir sátu norrænir ráðherrar og fóru í viðtöl. Kanslarinn þýski sagði þó ýmislegt meðan á fundinum stóð og svaraði spurningum fjögurra blaðamanna. Ekki verður sagt að í máli Merkel hafi komið fram afgerandi fullyrðingar um nokkuð efni. Meira »

Brauðtertur, útikarókí og knús

16:17 Brauðtertusamkeppni, lúðrasveitauppgjör, fjölskyldujóga, rauðvínsjóga, spunamaraþon, vöfflukaffi, knús og útikaraoke. Þetta er aðeins brotabrot af yfir hundrað viðburðum sem gestum Menningarnætur gefst kostur á að sækja á laugardag, þegar Menningarnótt verður fagnar í borginni í 24. sinn. Meira »

Nágranni bjargaði íbúðinni

15:59 Slökkviliðið á Akureyri var kallað út um tvöleytið í dag eftir að tilkynnt var um reyk úr íbúð í innbænum. Hafði húsráðandi verið að stunda eldamennsku og brugðið sér frá. Ekki kviknaði eldur í pottinum sem var á heitri hellu, en myndaðist mikill reykur, segir varðstjóri slökkviliðsins á Akureyri. Meira »

Var ekki með heimild flugumferðastjóra

15:43 Áreksturshætta varð skammt frá Langavatni þann 29. mars 2018 þegar flugmaður vélarinnar TF-IFB hóf flug í átt til lendingar á Reykjavíkurflugvelli áður en hann fékk heimild til þess, að því er segir í skýrslu Rannsóknarnefndar samgönguslysa. Er atvikið flokkað sem „alvarlegt flugatvik.“ Meira »

Aðstoða efnalitla foreldra í upphafi skólaárs

15:37 Starfsfólk og sjálfboðaliðar Hjálparstarfs kirkjunnar munu næstu daga og vikur taka á móti foreldrum grunnskólabarna sem búa við kröpp kjör og aðstoða um ýmislegt sem vantar í upphafi skólaárs, að því er fram kemur í tilkynningu frá Hjálparstarfi kirkjunnar. Meira »

Umskipti hjá Sölku á Dalvík

14:50 Hagnaður varð af rekstri sjávarafurðafyrirtækisins Sölku á Dalvík í fyrra. Samkvæmt upplýsingum í ársreikningi fyrirtækisins fyrir árið 2018 nam hagnaðurinn um 6,5 milljónum króna. Meira »

Flugeldasýningin með óbreyttu sniði

14:30 Flugeldasýningin á menningarnótt á laugardag verður með óbreyttu sniði. Hún hefst að loknu Tónaflóði, stórtónleikum Rásar 2, um klukkan 23. Skotið verður upp á sama stað og í fyrra, við Austurbakkann. Meira »
Til sölu byggingarkrani
Byggingarkrani Liebherr 112 EC-H árg. 1992, með skoðun og í notkun. Áhugasamir h...
Vantar gæslu fyrir kisu/kisann?
www.kattholt.is rekur hótel fyrir kisu/kisann.Hafið samband við kattholt@katthol...
Vatnshitarar fyrir sumarhús.
Ýmsar gerðir af vatnshiturum 3300w til 24000w fyrir sumarhús, þessi búnaður er f...
Ég skal selja fyrir þig!
Fasteignir óskast á söluskrá....