Æskubrunnur eða nýtt æði? Pistill nr. 2

Lára G. Sigurðardóttir læknir.
Lára G. Sigurðardóttir læknir.

„Hefur þú smakkað fiskihlaup - þetta sem var vinsælt á veisluborðum áttunda áratugsins? Þá varstu mögulega að borða kollagen óafvitandi því hlaupið sem heldur réttinum saman og kallast venjulega matarlím eða gelatín er unnið úr kollageni. Orðið kollagen (e. collagen) er tekið úr grísku þar sem kolla þýðir lím og viðskeytið -gen þýðir afurð og vísar til þess að áður fyrr var lím búið til með því að sjóða húð, sinar og bein af spendýrum. Matarlím eins og við þekkjum það er m.a. vinsælt í sultugerð og ísframleiðslu en sykur sem er búið að bæta í margar af þessum vörum gerir þær slæmar fyrir húðina. Kollagen leynist því víða og ef til vill hugsar maður sig tvisvar um áður en maður sniðgengur næst fiskihlaupið á veisluborðinu,“ segir Lára G. Sigurðardóttir læknir í sínum nýjasta pistli

Það sem heldur þér saman

Í þessu samhengi er því oft talað um kollagen sem lím líkamans en mér finnst betra að hugsa um kollagen sem eitt af byggingarefnum líkamans. Líkt og við getum notað timbur til að byggja hús þá notar líkaminn kollagen til að byggja t.d. æðar, þarma, lungu, bein, brjósk, sinar, liðbönd og að sjálfsögðu húðina okkar. Við getum venjulega valið mismunandir viðartegundir og það sama gildir um kollagen. Líkaminn notar mest kollagen I sem finnst í sinum, beinum, æðum og húð. Aðrar algengar tegundir eru kollagen II í brjóski, kollagen III í fituvef og öðrum bandvef, kollagen IV í ysta lagi húðarinnar (e. basal lamina) og kollagen V í hári og fylgju. Kollagen getur einnig tengst öðrum efnum í líkamanum og fær þannig sérstaka eiginleika. Til dæmis binst kollagen við kalsíum í beinum sem gerir þau hörð en jafnframt nægilega sveigjanleg til að þola mikið álag. Ef við segjum að húðin sé eins og þriggja hæða hús þar sem risið er yfirhúð, miðhæðin leðurhúð og jarðhæðin undirhúð, þá er kollagen m.a. stillansarnir á miðhæðinni og undirstaðan sem heldur uppi gólfinu á risinu. Kollagen er þannig meginuppistaða húðarinnar og ef við þurrkum húðina eins og harðfisk þá vegur kollagen um 75% af þyngd hennar.

Kollagen er þannig mikilvægt prótein, ekki bara vegna þess að það er um 30% af öllum próteinum í líkamanum, heldur af því að það gefur okkur mikinn styrk og burðarþol. Ef það færi í sjómann við stál þá myndi kollagen bera sigur - það er sterkara en stál!

Er kollagen fæðubótarefni þá bara matarlím?

Það sem að ofan er ritað er svolítil einföldun því heil kollagenprótein ættu enga von um að komast óhindrað úr dýraafurðum, gegnum meltingarveginn og inn í kroppinn okkar. Þarmarnir geta t.d. ekki flutt svona stór prótein inn í blóðrásina.

Kollagenfæðubótarefni er oftast framleitt úr fæðu sem var áður hent því við borðum venjulega lítið eða ekkert af henni, t.d. húð, beinum og brjóski af svínum eða nautum. Einnig er vinsælt að framleiða kollagen úr fiskroði. Þar sem þessar afurðir geta verið svampar fyrir málma og önnur efni sem við viljum forðast er mikilvægt að vita hvaðan þær koma og að velja vörur frá framleiðslufyrirtækjum sem hafa gæðavottun.

Þegar þessar afurðir eru hitaðar í vatni brotnar kollagenið niður í smærri einingar sem synda út í vatnið og kallast þá matarlím eða gelatín. 

Þá er bara hálf sagan sögð. Til að framleiða kollagen í fæðubótarefni er gelatín leyst upp í enn smærri einingar með svokölluðu vatnsrofi (e. hydrolized) þannig að nú hanga saman tvær eða þrjár aminósýrur. Til að setja það í samhengi þá þarf um 3.000 aminósýrur til að framleiða eitt kollagenprótein. Það sem okkur er selt sem kollagen er því í raun ekki kollagenprótein heldur lítil peptíð sem eitt sinn voru kollagenprótein. Það sem er jákvætt við að fá kollagenið í þessum litlu einingum er að kroppurinn okkar á auðveldara aðgengi að þeim.

Þegar við kyngjum kollageni ferðast þessi litlu peptíð úr görninni í blóðið og þaðan í húðina, liðina og víðar (samkvæmt dýrarannsóknum). Sumir halda því fram að kollagen úr fiski eigi greiðari leið inn í líkamann því þau eru smærri en úr nautum eða svínum. En hvað gera þessi kollagen peptíð í húðinni? Nú eru vísbendingar um að þau geti ýtt við smiðunum (frumunum) í húsinu (húðinni) sem fara að byggja meira kollagen. Í næsta pistli ætla ég að tala um af hverju smiðirnir þreytast með aldrinum og verkfærið sem þeir þurfa til þess að byggja kollagen.

mbl.is

Ágústa Ósk selur Hvassaleitið

20:00 Söngkonan Ágústa Ósk Óskarsdóttir hefur sett raðhús sitt í Hvassaleiti í Reykjavík á sölu. Húsið er 260 fm að stærð og var byggt 1963. Meira »

Tók 450 tíma að gera Dior-dressið

19:00 Elle Fanning þykir ein best klædda leikkonan á Cannes í ár og leit út eins og gömul Hollwyood-stjarna í fallegu pilsi og kjól frá Dior á rauða dreglinum í vikunni. Meira »

Högnuhús eitt af draumahúsum BBC

16:00 Eitt fallegasta hús landsins, Bakkaflöt 1, er á lista BBC yfir draumahús frá 20. öldinni. Húsið var meðal annars sögusvið kvikmyndarinnar Eiðsins eftir Baltasar Kormák. Meira »

Valið snerist um að lifa eða deyja

14:44 „Mér þykir ekki létt að segja frá hvert var mitt fyrsta val. Það snerist ekki um að rigga mig á fætur og dúndra til dæmis fjárhagnum í lag. Nei. Valið snerist um að lifa eða deyja. Að deyja var á þeim tímapunkti auðveldari kosturinn og allt mælti með því vali. Ég viðurkenni að það var mitt val. Örlögin sáu til þess að leyfa mér það ekki. Ég breytti um skoðun. Valdi að lifa. Logandi hræddur við dauðann. Vildi aldrei deyja. Hef sagt og segi enn: Eina sem ég átti eftir var auðmýkt. Hafði ekki orku í að vera með hroka.“ Meira »

Giambattista Valli í samstarfi við H&M

12:00 H&M; tilkynnti nýjasta samstarf fyrirtækisins í galaveislu í Cannes í gærkvöldi.  Meira »

Haldið ykkur fast, COS opnar kl. 12

10:29 Sænska verslunin COS verður opnuð kl. 12 á Hafnartorgi í miðbæ Reykjavíkur en íslenskar tískuskvísur hafa beðið eftir þessari verslun í mörg ár. Meira »

Þorgrímur Þráinsson selur Tunguveginn

08:35 Íþróttastjarnan og rithöfundurinn, Þorgrímur Þráinsson, hefur sett sitt fallega hús á sölu. Um er að ræða 150 fm tvíbýli við Tunguveg í Reykjavík. Meira »

Svona vinnur Arianna Huffington

05:00 Það eru til fjölmargar leiðir til að setja ramma utan um vinnuna og upplifa heilbrigðara samræmi á milli vinnu og einkalífs. Thrive-leiðin þykir áhugaverð til þess. Meira »

Svona er sumartíska Weekday

Í gær, 23:00 Ef þú vissir ekki að hjólabuxur væru komnar aftur í tísku þá lastu það fyrst hér og líka að þú getur varla lifað sumarið af án þess að eiga samfesting. Mundu bara að það er ekki gott að vera í samfesting ef þú ert að drekka. Meira »

Fólk afkastar minna í góðu veðri

í gær Veður hefur ómeðvituð áhrif á okkur og við eigum það til að missa einbeitinguna þegar það er gott veður, þar af leiðandi afköstum við minna í vinnunni. Meira »

Hönnuðurinn sem allir elska að stæla flytur

í gær Ingibjörg Hanna Bjarnadóttir hönnuður hefur sett íbúð sína við Blönduhlíð á sölu. Ingibjörg Hanna hannaði krummann sem sló í gegn þegar hann kom á markað og prýðir hann fjölmörg heimili landsmanna. Meira »

„Orðin háð kynlífi og hef ekki stjórn“

í gær „Ég er farin að hafa verulegar áhyggjur. Svo virðist sem ég sé orðin háð kynlífi. Það er eins og ég hafi enga stjórn á mér og geti ekki stoppað mig í að fara út sum kvöld (næstum öll kvöld vikunnar) á bari eða skemmtistaði.“ Meira »

Fyrsta svarta konan til að stjórna hátískuhúsi

í gær Rihanna hefur unnið hörðum höndum við að byggja upp feril sinn í tískuheiminum. Núna er hún fyrsta svarta konan til að stjórna hátískuhúsi. Meira »

„Að burðast með gömul áföll“

í gær Dr. Sigríður Björk Þormar er einn helsti sérfræðingur landsins í áföllum. Hún heldur námskeið í dag um áföll og afleiðingar þeirra þar sem hún m.a. kennir leiðir til þrautseigju. Meira »

Kynntist kvæntum manni og leitar ráða

í gær „Ég kynntist manni en hann sagði mér ekki að hann væri í sambandi fyrr en við vorum búin að sofa saman. Hann talaði um börnin sín tvö eins og ekkert væri en minntist ekki einu orði á barnsmóður sína og kærustu. Ég hélt að það væri í virðingarskyni við mig og hugsaði með mér að ég myndi spyrja hann kannski á þriðja stefnumóti.“ Meira »

Býr á æskuheimili Díönu prinsessu

22.5. Æskuheimili Díönu prinsessu var kannski ekki höll en herragarður með stóru H-i eins og sjá mátti þegar Karen Spencer lét mynda sig á heimili sínu. Meira »

Prada hættir að nota loðfeldi

22.5. Ítalska tískhúsið Prada hefur bæst í stóran hóp stórra tískuvörumerkja sem hafa hætt að nota loðfeldi í hönnun sinni.   Meira »

Svona heldur Halle Berry út á ketó

22.5. Ketó-leyndarmál Óskarsverðlaunaleikkonunnar Halle Berry eru svindldagarnir. Berry hefur verið lengi á ketó en segir nauðsynlegt að leyfa sér að svindla af og til. Meira »

Húðráð fyrir ræktarskvísur

22.5. Það er margt sem ber að varast í líkamsræktarstöðvum ef maður vill halda húðinni góðri.   Meira »

Engar glansmyndir hjá Keaton

22.5. Leikkonan Diane Keaton er ekki hinn hefðbundni notandi á Instagram og birtir sjaldan glansmyndir af sjálfri sér. Þrátt fyrir að fegra ekki sannleikann er hún mjög vinsæl. Meira »

Leyndarmálið bak við góða typpamynd

21.5. Typpamynd er ekki bara typpamynd, það vita konur sem vilja fá typpamyndir sendar. Það er til dæmis ekki vinsælt að fá senda nærmynd af slöppu typpi með ljótum bakgrunni. Meira »