Eitt aflamesta skip Íslands selt til Mexíkós

Pólska uppsjávarskipið Janus hefur verið selt til Mexíkó. En skipið, …
Pólska uppsjávarskipið Janus hefur verið selt til Mexíkó. En skipið, sem áður hefur borið nöfnin Börkur og Birtingur, hefir í 43 ára þjónustu fyrir Síldarvinnsluna borið 1,5 milljón tonn að landi. Ljósmynd/Þorgeir Baldursson

Pólska uppsjávarskipið Janus hefur verið selt fiskeldisfyrirtæki í Mexíkó og verður ný heimahöfn skipsins Ensenada á Kyrrahafsströndinni. Siglingin til nýju heimahafnarinnar er um 7.000 sjómílur og má gera ráð fyrir hún taki rúmlega 26 daga, að því er segir á vef Síldarvinnslunnar.

Síldarvinnslan festi kaup á skipinu árið 1973 og gaf því nafnið Börkur, en skipið hafði verið smíðað fyrir norskt fyrirtæki árið 1968. Árið 2012 fékk skipið nafnið Birtingur þegar fest voru kaup á nýjum Berki, en 2016 var skipið selt til Póllands og hlaut það nafnið Janus.

Á þeim 43 árum sem Síldarvinnslan gerði skipið út nam heildarafli þess 1.546.235 tonnum og er talið líklegt að ekkert íslenskt fiskiskip hafi komið með jafn mikinn afla að landi.

Janusi verður nú ætlað að gegna hlutverki fóðurskips fyrir Baja Aqua-farms sem veiðir túnfisk sem settur er í kvíar fram að því að hann kemst í sláturstærð. Þá er einnig gert ráð fyrir að Janus, áður Birtingur og áður Börkur, muni stunda veiðar í einhverjum mæli á ákveðnum árstíma.

Á vef Síldarvinnslunnar er rakin saga Janusar:

Síldarvinnslan festi kaup á stóru uppsjávarskipi árið 1973 og fékk það nafnið Börkur. Skipið var 1000 lestir að stærð og efuðust margir í upphafi um að það myndi henta til loðnu- og kolmunnaveiða en tilgangurinn með kaupunum var fyrst og fremst að leggja stund á slíkar veiðar. Stærð skipsins gerði það að verkum að Norðfirðingar hófu fljótlega að kalla skipið Stóra-Börk.

Börkur var smíðaður í Noregi árið 1968 og hafði áður en Síldarvinnslan eignaðist hann verið í eigu norsks fyrirtækis. Skipið átti þá heimahöfn í Hamilton á Bermúdaeyjum.

Vel gekk frá upphafi að veiða loðnu á Börk og hentaði skipið ágætlega til slíkra veiða. Sífellt urðu farmar skipsins stærri. Í fyrstu voru einungis 750 tonn sett í það en brátt færðu menn sig upp á skaftið og komu að landi með 900 tonna farm en það var þá stærsti farmur íslensks skips. Í næstu veiðiferð sló Börkur fyrra met og kom með 950 tonn. Að því kom síðan að farið var að setja 1.100 tonn í skipið og enn síðar 1.350 tonn.

Börkur sigldi undir nafni sínu frá 1972 til 2012.
Börkur sigldi undir nafni sínu frá 1972 til 2012. Ljósmynd/Þorgeir Baldursson

Kolmunnaveiðar Barkar gengu ekki eins vel og loðnuveiðarnar en hann hélt í fyrsta sinn til veiða á kolmunna 8. maí 1973. Eftir tilraunina til kolmunnaveiða þetta fyrsta ár var hlé gert á þeim en á árunum 1976-1982 hélt Börkur ávallt til kolmunnaveiða að undanskildu árinu 1979. Öll árin var afli tregur auk þess sem verðlagningin á kolmunnanum var ekki til að hvetja til veiðanna.

Árum saman gekk erfiðlega að finna Berki nægjanleg verkefni og stóð reyndar til að selja skipið árið 1976 en ekki kom þó til þess. Ávallt var verkefna leitað og lagði Börkur til dæmis stund á síld- og makrílveiðar í Norðursjó fyrstu fjögur sumrin sem hann var í eigu Síldarvinnslunnar. Síðla sumars 1975 var Börkur sendur til loðnuveiða í Barentshafi en fyrr um árið hafði hann veitt hrossamakríl undan ströndum Norðvestur-Afríku. Þá má geta þess að um árabil var skipið nýtt til að sigla með ísvarinn fisk frá Neskaupstað til Grimsby yfir sumarmánuðina og til baka flutti hann ódýra olíu sem togarar Síldarvinnslunnar nýttu. Með tímanum jukust verkefni Barkar og að því kom að unnt var að halda honum til fiskjar á heimamiðum stærstan hluta ársins.

Fyrstu 25 árin sem skipið var í eigu Síldarvinnslunnar voru ekki miklar breytingar gerðar á því ef undan eru skilin vélaskipti árið 1979 en þá var sett í það öflugri vél. Í janúarmánuði 1998 kom Börkur hins vegar til heimahafnar frá Póllandi þar sem gagngerar breytingar höfðu verið framkvæmdar á skipinu. Það var lengt um tæplega 15 metra, settur á það bakki, perustefni, ný brú og allar vistarverur skipverja endurnýjaðar. Eins var allur spilbúnaður skipsins endurnýjaður, skipið sérstaklega útbúið til flotvörpuveiða og kælikerfi sett í lestar. Burðargetan að afloknum breytinginum var 1.800 tonn. Staðreyndin er sú að eftir breytingarnar var ekki ýkja mikið eftir af hinu upphaflega skipi. Árið 1999 hélt Börkur síðan í vélarskipti til Englands og þá var sett í hann 7.400 hestafla Caterpillar-vél.

2012 fékk skipið nafnið Birtingur, en skipið hefur líklega verið …
2012 fékk skipið nafnið Birtingur, en skipið hefur líklega verið eitt aflamesta skip Íslands. Ljósmynd/Þorgeir Baldursson

Árið 2012 festi Síldarvinnslan kaup á nýjum Berki og þá fékk gamli Börkur nafnið Birtingur. Bar hann það nafn þar til hann var seldur pólska fyrirtækinu eins og fyrr greinir árið 2016.

Afli Barkar (síðar Birtings) á þeim 43 árum sem Síldarvinnslan gerði hann út nam 1.546.235 tonnum og eru líkur á að ekkert íslenskt fiskiskip hafi fært jafn mikinn afla að landi.

Fyrsti skipstjórinn á Berki var Sigurjón Valdimarsson og stýrði hann skipinu allt til ársins 1981. Á árunum 1974-1976 var Hjörvar Valdimarsson einnig skipstjóri á móti Sigurjóni og á árunum 1976-1989 var Magni Kristjánsson skipstjóri, ásamt Sigurjóni framan af. Síðar áttu Jón Einar Jónsson, Helgi Valdimarsson, Sturla Þórðarson, Sigurbergur Hauksson og fleiri eftir að setjast í skipstjórastólinn á Berki. Eftir að skipið fékk nafnið Janus var Atli Rúnar Eysteinsson skipstjóri á því um tíma.

mbl.is
Afurð Dags. Meðalverð
Þorskur, óslægður 11.6.21 299,76 kr/kg
Þorskur, slægður 11.6.21 357,73 kr/kg
Ýsa, óslægð 11.6.21 451,49 kr/kg
Ýsa, slægð 11.6.21 381,61 kr/kg
Ufsi, óslægður 11.6.21 103,54 kr/kg
Ufsi, slægður 11.6.21 119,94 kr/kg
Djúpkarfi 11.6.21 161,54 kr/kg
Gullkarfi 11.6.21 217,29 kr/kg
Blálanga, óslægð 10.6.21 334,00 kr/kg
Blálanga, slægð 11.6.21 91,33 kr/kg

Fleiri tegundir »

13.6.21 Indriði Kristins BA-751 Lína
Keila 615 kg
Þorskur 523 kg
Hlýri 385 kg
Gullkarfi 125 kg
Samtals 1.648 kg
13.6.21 Anna Karín SH-316 Grásleppunet
Grásleppa 4.391 kg
Samtals 4.391 kg
13.6.21 Vigur SF-080 Lína
Þorskur 844 kg
Keila 97 kg
Hlýri 87 kg
Gullkarfi 53 kg
Grálúða 2 kg
Samtals 1.083 kg
13.6.21 Gísli Súrsson GK-008 Lína
Hlýri 62 kg
Keila 61 kg
Gullkarfi 45 kg
Þorskur 12 kg
Grálúða 8 kg
Samtals 188 kg

Skoða allar landanir »

Afurð Dags. Meðalverð
Þorskur, óslægður 11.6.21 299,76 kr/kg
Þorskur, slægður 11.6.21 357,73 kr/kg
Ýsa, óslægð 11.6.21 451,49 kr/kg
Ýsa, slægð 11.6.21 381,61 kr/kg
Ufsi, óslægður 11.6.21 103,54 kr/kg
Ufsi, slægður 11.6.21 119,94 kr/kg
Djúpkarfi 11.6.21 161,54 kr/kg
Gullkarfi 11.6.21 217,29 kr/kg
Blálanga, óslægð 10.6.21 334,00 kr/kg
Blálanga, slægð 11.6.21 91,33 kr/kg

Fleiri tegundir »

13.6.21 Indriði Kristins BA-751 Lína
Keila 615 kg
Þorskur 523 kg
Hlýri 385 kg
Gullkarfi 125 kg
Samtals 1.648 kg
13.6.21 Anna Karín SH-316 Grásleppunet
Grásleppa 4.391 kg
Samtals 4.391 kg
13.6.21 Vigur SF-080 Lína
Þorskur 844 kg
Keila 97 kg
Hlýri 87 kg
Gullkarfi 53 kg
Grálúða 2 kg
Samtals 1.083 kg
13.6.21 Gísli Súrsson GK-008 Lína
Hlýri 62 kg
Keila 61 kg
Gullkarfi 45 kg
Þorskur 12 kg
Grálúða 8 kg
Samtals 188 kg

Skoða allar landanir »