Missti sjónina á hálfu ári

Patrekur Andrés Axelsson var 19 ára þegar hann missti sjónina, þá að ljúka námi á rafiðnaðarbraut og á fullu í fótbolta. Sjónin fór úr fullkominni hundrað prósenta sjón niður í fimm prósent á aðeins hálfu ári. Fyrir þremur árum byrjaði Patrekur að æfa frjálsar íþróttir og er slíkur spretthlaupari að þeir sem sjáandi eru halda ekki í við hann.

Patrekur er einn þeirra fjögurra íslensku íþróttamanna sem „stefna að hinu ómögulega“ með því að komast á ólympíumót fatlaðra í Tókýó í Japan árið 2020, en Morgunblaðið og mbl.is munu fylgja þessum íþróttamönnum eftir næstu árin fram að keppni. Patrekur og hinir íþróttamennirnir eru nýbyrjuð í herferð með Íþróttasambandi fatlaðra og Toyota sem ber yfirskriftina „Start your impossible“, en Patrekur á möguleika á að komast á ólympíumót fatlaðra eftir tvö ár.

Það er stutt í húmorinn hjá Patreki Andrési Axelssyni þegar blaðamaður hringir í hann til að skipuleggja viðtalið. „Er nafnið þitt á bjöllu?“ spyr undirrituð til að rata á réttan stað. „Síðast þegar ég gáði,“ segir Patrekur kíminn. Hann segir húmorinn sér mikilvægan og jákvæðni, það hafi þó tekið hann smátíma að ná sér upp úr því og sætta sig við að hafa misst sjónina, enda var sá framgangur á þann hátt að á hverjum degi sá hann mun á sjóninni frá því daginn áður.

„Þetta var í raun áfall á hverjum degi í hálft ár. Á hverjum morgni vaknaði ég með „nýja“ sjón. Ég sá verr í dag en í gær og milli vikna var ótrúlega margt sem ég hafði getað séð en sá ekki lengur,“ segir Patrekur, en augnsjúkdómur þessi, sem kenndur er við Leber, er ættgengur. Móðir hans greindist með sjúkdóminn þegar Patrekur var 10 ára og þá fór sjón hennar líka svona hratt. Móðurbræður hans fengu einnig sjúkdóminn og eldri bróðir Patreks greindist með sjúkdóminn ári eftir að Patrekur fór að missa sjónina.

„Ég var 10 ára þegar ég vissi að þetta gæti gerst, þegar mamma greindist. Ef móðir er með þennan sjúkdóm eru 50 prósenta líkur á að synir fái hann líka, ég vissi líka að þá yrði líklegast að ég myndi greinast um tvítugsaldurinn. Ég hafði þetta á bak við eyrað en pældi afskaplega lítið í þessu, sinnti bara mínu og hélt áfram með lífið.“

Patrekur Andrés Axelsson.
Patrekur Andrés Axelsson. mbl/Arnþór Birkisson

Hvað er fimm prósenta sjón?

„Sjónin er svo lítil að hún er í raun ekki mælanleg, maður segir fimm prósent til að hafa eitthvað. Ég sé mun á degi og nótt, skuggum og útlínum, greini svart og hvítt og svo einn lit í viðbót, fánabláan.“ Patrekur er í fánablárri peysu og kann greinilega vel við sig í þeim lit. „Ég er ekki með neina miðjusjón, er með örlitla jaðarsjón eða ratsjón, mikið meira er það ekki. En þegar ég hleyp er ég alveg blindur, því ég keppi í flokki þar sem fólk er nánast alveg blint eins og ég þótt það sé einhver smá munur á sjóninni milli einstaklinga, sumir með örlítið betri sjón en aðrir. Til að gera alla keppendur jafna erum við með bundið fyrir augun. Þar af leiðandi þarf ég að vera með aðstoðarmann sem hleypur með mér svo ég viti hvert ég er að hlaupa og við erum bundnir saman á úlnliðum.“

Aðstoðarmenn Patreks þurfa augsjáanlega að vera afar fótfráir og tilbúnir að mæta með honum á æfingar og mót. Patrekur er farinn að hlaupa á slíkum hraða, þar sem metið hans í 100 metra hlaupi núna er 12,23, að aðeins þeir hraðskreiðustu ná að halda í við hann.

Það hlýtur að vera smá vinna að finna aðstoðarmenn sem geta verið þér innan handar?
„Jú, það hefur verið smá vinna að leita að þeim. Bæði er það þannig að ekki getur hver sem er gert þetta og svo er ég alltaf að bæta mig. Ég hef verið með þrjá aðstoðarmenn sem hafa hlaupið með mér á mótum. Aðstoðarmaður númer tvö fór í hjartaaðgerð og þurfti að hætta en Andri Snær Ólafsson Lukeš, spretthlaupari og einn besti þrístökkvari landsins, hefur verið aðstoðarmaður minn í tvö ár en hann er núna í sérnámi í læknisfræði í Danmörku. Andri flýgur hins vegar og hittir mig á mótum og keppir með mér þó að við séum ekki lengur saman á æfingum og ég er því afar þakklátur. Hér heima er ég svo með góðan aðstoðarmann, Óskar Hlynsson, sem Toyota lánaði mér en hann er reyndar 56 ára.“

Patrekur með aðstoðarmanni sínum á harðaspretti.
Patrekur með aðstoðarmanni sínum á harðaspretti.


Jahá, og heldur hann í við þig?

„Hann gerði það a.m.k. í byrjun, en við fórum að æfa saman í desember á síðasta ári. Hann var Evrópumeistari í 200 metra spretthlaupi öldunga innanhúss, þjálfari í frjálsum hjá Fjölni og Aftureldingu og er því ágætlega fljótur. Hann var skrefi á undan mér en í dag er ég svolítið kominn á undan honum.“

Tók mig ár að jarðtengjast

Við sitjum á pallinum í íbúð sem Patrekur á í Breiðholti, sólin skín en það gustar, Patrekur finnur að blaðamaður er þrjóskur á að sitja þarna þrátt fyrir að það er svolítið kalt og finnur að ég skelf. Eftir að sjónin fór tóku önnur skynfæri yfir. Hann er afar næmur á raddir og rödd er eins og hjá sumum sem eru andlitsminnugir – hafi hann „hitt“ þessa rödd áður man hann nær alltaf hver viðkomandi er út frá röddinni.

Breiðholtið er æskustöðvar hans en hann bjó í Grafarvogi þegar hann greindist með sjúkdóminn. Hann ákvað að flytja aftur í Breiðholtið því þar þekkir hann hvern stokk og stein og öll þjónusta er aðgengileg sem hann kemst fótgangandi í; sundlaug, heilsugæsla, verslanir og stutt niður í Mjódd í banka og slíkt. Patrekur missti fljótt bílprófið og fer nær allra sinna ferða fótgangandi, „mjög umhverfisvænn“ segir hann og brosir.

Öðru hvoru berst afar hratt tal úr símanum hans, svo hratt að undirrituð nær ekki nema broti og broti. Þetta er talgervill sem les fyrir Patrek skilaboð á Facebook og það sem honum berst og Patrekur segist ekki hafa þolinmæði í að hafa þetta hæglesið svo að hraðinn er eins og Alvin og íkornarnir séu með partí. Í tölvunni er líka talgervill en Patrekur segir að eitt af því jákvæða við að missa sjónina sé að nú sólundi hann ekki tíma sínum í að horfa á drasl í sjónvarpinu og spila tölvuleiki, þess í stað hlusti hann mikið á ýmiss konar þætti í útvarpinu og hlaðvörp. Hann segir að með stærri breytingum fyrir hann eftir að hann missti sjónina hafi verið að geta ekki spilað fótbolta, enda hafi íþróttin átt hug hans allan.

„Ég lék með Leikni í Breiðholti á þessum tíma sem ég fékk sjúkdóminn og það var inni í myndinni að vera áfram í fótboltanum. Ég stundaði einnig lyftingar, lyfti fjórum sinnum í viku, og íþróttir voru aðaláhugamál mitt. Þótt ég hafi vitað af því að mögulega myndi ég veikjast hugsaði ég alltaf, eins og margir; þetta kemur ekkert fyrir mig. Þegar ég var búinn að missa sjónina alveg tók það mig eiginlega eitt ár að komast upp úr þessu áfalli og jarðtengjast að nýju. Ég ákvað að klára rafvirkjann þrátt fyrir að ég væri að missa sjónina og kláraði vorið 2014. Mánuði eftir útskrift var sjónin orðin þannig að það var alveg ljóst að ég gæti ekki unnið við fagið. Mér fannst missirinn mikill, framtíðarplönin myndu ekki ganga eftir, ég missti bílprófið, sem var mikið fyrir mann á þessum aldri og lífið var í rauninni komið á byrjunarreit á svo margan hátt.

Þetta er ekki bara að læra á umhverfi sitt upp á nýtt heldur að taka nýjar ákvarðanir, byrja á nýju upphafi.“

Stórt verkefni að læra á jafnvægisskynið

Haustið 2014 ákvað Patrekur að klára stúdentinn. „Ég hafði ekki mikið annað að gera, ég var hættur í vinnu og fótbolta. Ég hafði alltaf verið með fínar einkunnir en þarna fór ég að fá enn betri einkunnir, níur og tíur, og námsráðgjafi í skólanum benti mér fljótlega á að það væri afar ólíkt mér að vera ekki í neinni hreyfingu og með súpereinkunnir,“ segir Patrekur og hlær. „Þetta væri ekki ég og hann kom með þá uppástungu að ég skoðaði að æfa spretthlaup og það gerði ég og setti mér fljótt það markmið að reyna að komast á Ólympíuleikana.“
Patrekur var byrjaður að æfa frjálsar íþróttir í nóvember 2014 og hefur æft núna í fjögur ár. Hann fann fljótt hvað það gaf honum mikið að æfa, ekki bara líkamlega, að fá útrás, heldur andlega, hann fann hvernig andlega hliðin og sjálfstraustið styrktist að nýju.

„Eitt það erfiðasta líkamlega við að missa sjónina er að maður missir jafnvægisskynið svolítið um leið. Þú getur bara prófað að loka augunum og fundið hvað þú verður óörugg í jafnvæginu. Í dag eru íþróttirnar í raun og veru vinnan mín, ég æfi kvölds og morgna, sex daga vikunnar, fjóra og hálfan tíma alls yfir daginn, lyftingar á morgnana og spretthlaupsæfingar á kvöldin.“

„Þetta er ekki bara að læra á umhverfi sitt upp ...
„Þetta er ekki bara að læra á umhverfi sitt upp á nýtt heldur að taka nýjar ákvarðanir, byrja á nýju upphafi.“


Finnst þér þú vera kominn á þann stað að geta hlaupið og sleppt þér? Hlaupið af þeirri sömu öryggistilfinningu og væri maður með fulla sjón?

„Já, mér finnst ég að mestu vera kominn í þá stöðu í dag. Þótt ég hafi verið íþróttamaður í grunninn þurfti ég í raun að læra á hlaupin frá byrjun, var kominn aftur á byrjunarreit. Ég er öruggur en ég held samt að ég hafi ekki enn náð að sleppa mér hundrað prósent og held ég eigi þar svolítið inni og geti gert enn betur. Það er alltaf ákveðið varnarkerfi líkamans sem hindrar mann þegar maður sér ekki. Metið mitt í 100 metra hlaupi, sem ég setti í Frakklandi núna í júní, er 12,23 og langtímadraumur er að komast undir 12 sekúndur og þá er möguleiki á að komast á Ólympíuleikana í Tókýó. Ég er bjartsýnn á að ná því en svo þarf tíminn að leiða það í ljós,“ segir Patrekur, en á franska meistaramótinu í París setti hann tvö Íslandsmet og hljóp 200 metrana á 23,37 sekúndum.

Vinnan á æfingum er töluvert flókin, þar sem ekki er hægt að sýna Patreki æfingar heldur þarf að lýsa því hvað hann á að gera í orðum. Þjálfari hans þarf því að geta fært æfingarnar mjög vel í orð.

„Það er líka mjög gott að hafa meðhlauparann á æfingum því ég finn oft hvernig á að gera hlutina þegar við erum hönd í hönd og ég finn hvað hann gerir. Tilfinningin fyrir því hvernig hann hreyfir sig berst yfir í mig.“

Pabbi mikil hvatning

Patrekur segir að þrátt fyrir að kannski sættist maður aldrei alveg við það að hafa misst sjónina séu plúsar í þessu; hann telur að minni tími fari í súginn. Blaðamaður viðurkennir fyrir honum að hann sé mikið í Candy Crush og ruglleikjum og Patrekur hlær og segir að þar sjái hann til dæmis þann kost að eyða ekki tímum í tölvuleiki.

„Ég er pottþétt að æfa meira og fara meira í sund og slíkt en ef ég væri með fulla sjón. En ég þarf að vera svolítið þolinmóður, auðvitað tekur allt meiri tíma fyrir mig, að fara í búðina, bara að kaupa ekki einhverja vitleysu, þótt ég sé auðvitað kominn með mikla umhverfisþjálfun. Ég hef verið heppinn með félaga og vini. Það koma dagar sem eru erfiðari en aðrir en þá reyni ég að hugsa frekar hvað ég ætli að gera til að sigrast á sjúkdómnum í stað þess að láta sjúkdóminn sigra mig. Halda áfram að vera í skóla og íþróttum. Því fyrr sem maður kemst í sátt við tilveruna, þeim mun fyrr finnur maður lífsgleðina.“ Patrekur segir að faðir sinn, Axel Emil Gunnlaugsson, sé sér líka mikil hvatning, en Axel lést þegar Patrekur var 11 ára gamall. Verkefnin sem fjölskylda Patreks hefur þurft að takast á við hafa verið mjög stór, en foreldrar hans greindust bæði með alvarlega sjúkdóma þegar Patrekur var ungur; móðir hans greindist með augnsjúkdóminn og missti sjónina um ári áður en faðir hans lést.

„Þegar ég var fimm ára greindist pabbi með afar sjaldgæfan sjúkdóm sem vitað var að myndi leggja hann að velli á 6-8 árum. Hann var mikill skíðamaður og hélt ótrauður áfram með jákvæðni og bjartsýni að leiðarljósi. Þegar hann var kominn í hjólastól fór hann á setskíði og fór í æfingabúðir í Aspen, markmiðið var að komast á Vetrarólympíuleika. Viðhorf hans til veikindanna varð mér mikil hvatning þegar ég veiktist og er enn. Það hjálpar mér alltaf mikið að hugsa til hans pabba.“

Patrekur er líka mjög náinn móður sinni, Margréti Guðnýju Hannesdóttur, og hún gat hvatt hann áfram þegar hann veiktist fyrst, og leiðbeint um hvernig ætti að takast á við hlutina.

Patrekur kláraði heilsunudd í Fjölbrautaskólanum í Ármúla núna í vor og er á fullu að safna tímum, en hann þarf 450 klukkustundir af nuddi til að útskrifast. Hann segir guðvelkomið að fólk hafi samband við sig ef fólk leitar að nuddi, en hann nuddar milli æfinga.

Ertu með góðar hendur?

„Það eru töfrar í þeim,“ segir Patrekur og hlær.
Patrekur er á leið á Evrópumeistaramótið í Berlín 20. ágúst og læknaneminn kemur fljúgandi frá Danmörku og Patrekur telur að hann eigi að geta haldið í við hann.

Hefurðu verið duglegur að fara út á mót?

Já, ég byrjaði 2015 að fara út á mót þegar ég fór til Ítalíu, til að fá keppnisreynslu og slíkt. Svo 2016 fór ég til Berlínar, var í æfingabúðum í Portúgal og var aftur í Berlín í fyrra. Núna í ár er ég búinn að keppa á Ítalíu í maí, var í Frakklandi um miðjan júní og keppti í Berlín eftir það. Það hefur gengið vel í sumar og hefur almennt gengið mjög vel á æfingum og keppnum.“

Heldurðu að þú kunnir að meta eitthvað betur í dag en áður?

„Já, það er margt, held ég. Ég er töluvert þroskaðri en ég var, þroskaðist auðvitað afar fljótt við það að missa sjónina og maður fann það fljótt, mér leið oft eins og ég væri kominn lengra en jafnaldrar mínir. Svo er ég bara svo afskaplega þakklátur aðstoðarmönnum mínum. Það er ekkert sjálfsagt að þeir geri þetta, án þeirra væri ég ekki að keppa í þessu. Ég er líka þetta heilbrigður í dag þrátt fyrir að sjónin hafi farið og ég hef margt annað í lífinu sem ég kann að meta.“

Innlent »

Verkalýðsleiðtogar gagnrýna Icelandair

19:40 Fjórir verkalýðsleiðtogar mótmæla „harðlega“ þeirri ákvörðun Icelandair að setja flugþjónum og –freyjum sem eru í hlutastarfi hjá fyrirtækinu þá afarkosti að ráða sig í fulla vinnu eða láta ellegar af störfum. Meira »

Boðin krabbameinslyf á svörtum markaði

18:50 Konum, sem greinst hafa með brjóstakrabbamein og þurfa á andhormónalyfjum að halda, hafa verið boðin slík lyf af einstaklingum sem flytja inn og selja stera með ólöglegum hætti. Lyfið sem um ræðir er estrógen-hamlandi lyf og m.a. notað til að koma í veg fyrir aukaverkanir vegna steranotkunar. Meira »

Velt verði við hverjum steini

18:39 „Mér hefur fundist þetta afskaplega ánægjulegur dagur og það sem stendur upp úr hjá mér er að þótt fólk hafi núna gengið í gegnum nokkrar erfiðar vikur er það almennt mjög stolt af sínum vinnustað og líður vel í vinnunni. Það er mín upplifun eftir daginn.“ Meira »

Vill framlengja rammasamning um ár

18:29 Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra kynnti hugmyndir sínar um framtíðarfyrirkomulag við kaup á þjónustu sérgreinalækna á fundi í velferðarráðuneytinu í dag. Á fundinum lýsti Svandís vilja sínum til að framlengja gildandi rammasamning um eitt ár meðan unnið yrði að breyttu fyrirkomulagi. Meira »

Yndislegt að hjóla

18:25 Í Reykjavík hafa verið skapaðar góðar aðstæður fyrir hjólreiðafólk. Betur má þó gera. Valgerður Húnbogadóttir segir bíllaust líf henta sér vel. Meira »

Vön svona fréttaflutningi

17:30 „Í gegnum tíðina erum við mjög vön að sjá svona fréttaflutning,“ segir Inga Hlín Pálsdóttir, forstöðumaður hjá Íslandsstofu, um frétt Sunday Times um væntanlegt gos í Kötlu sem birtist um helgina. Frá því að Eyjafjallajökull gaus árið 2010 hafi það gerst reglulega í Þýskalandi og Bretlandi. Meira »

Valka ræður þrjá nýja stjórnendur

17:17 Hátæknifyrirtækið Valka hefur ráðið til starfa þrjá nýja stjórnendur, að því er fram kemur í tilkynningu frá fyrirtækinu.  Meira »

Engin kostnaðaráætlun lá fyrir

16:33 Kostnaður vegna hátíðarfundar Alþingis á Þingvöllum í sumar lá ekki fyrir fyrr en ljóst var hvaða tilboði vegna hennar yrði tekið. Þetta kemur fram í minnisblaði frá skrifstofu Alþingis til Steingríms J. Sigfússonar, forseta þingsins, sem birt hefur verið á vef þess. Meira »

Gagnrýndi fjársvelti SÁÁ

16:29 „Hvað er virkilega að gerast í þessum málum þegar við vitum að hver einasti fíkniefnasjúklingur þarf að nýta sér aðstöðu hjá SÁÁ?“ spurði Inga Sæland, þingmaður Flokks fólksins, og beindi orðum sínum að Svandísi Svavarsdóttur heilbrigðisráðherra á Alþingi. Meira »

Undirbúa aðgerðaáætlun vegna lyfjaskorts

16:15 Lyfjastofnun hefur boðað fulltrúa lyfjaframleiðenda og heildsöludreifingar til fundar vegna lyfjaskorts á ákveðnum lyfjum, sér í lagi krabbameinslyfja og gigtarlyfja. Samkvæmt upplýsingum frá Lyfjastofnun fer fundurinn fram á morgun. Sömuleiðis hefur verið boðað til fundar með lyfjagreiðslunefnd og Sjúkratryggingum Íslands á miðvikudag. Meira »

Ákærður fyrir að hrista son sinn

16:06 Embætti héraðssaksóknara hefur ákært karlmann fyrir að hafa á alvarlegan hátt ógnað lífi, heilsu og velferð sonar síns með því að hafa tekið um háls og/eða brjóstkassa drengsins og hrist hann. Hlaut sonurinn meðal annars blæðingu á heila og blóðsöfnun þar auk punktblæðingar í augnbotni. Meira »

Óska eftir viðræðum um greiðslu bóta

15:55 Lögmaður 43 manna hóps sem leigði geymslur í húsnæðinu sem brann í Miðhrauni í apríl hefur sent bréf til lögmanns Geymslna þar sem óskað er eftir viðræðum um greiðslu bóta. Meira »

Ásetningur ekki sannaður

15:49 Dómari í Héraðsdómi Suðurlands telur yfir skynsamlegan vafa hafið að Valur Lýðsson hafi veitt Ragnari bróður sínum þá áverka sem leiddu hann til dauða, en ákæruvaldinu tókst að mati dómarans ekki að sanna að „fyrir ákærða hafi vakað að ráða bróður sínum bana“. Valur var dæmdur í sjö ára fangelsi. Meira »

Ákærður fyrir kynferðisbrot gegn stúlku

15:38 Karlmaður hefur verið ákærður af embætti héraðssaksóknara fyrir kynferðisbrot gegn dóttur þáverandi sambýliskonu sinnar með því að hafa á árunum 2013 til 2015 ítrekað áreitt stúlkuna á heimili þeirra og í sumarbústað fjölskyldunnar. Meira »

Gagnrýndu ráðherra harðlega

15:35 Þingmenn stjórnarandstöðuflokka gagnrýndu Sigurð Inga Jóhannsson samgönguráðherra harðlega á Alþingi í dag. Þeir sögðu það fráleit vinnubrögð að kynna ekki drög að samgönguáætlun á þingi áður en boðað var til blaðamannafundar síðasta föstudag. Meira »

Suðurnesjabúar snúi viðskiptum annað

15:00 „Ég er búinn að skrifa undir uppsögnina,“ segir Vilhjálmur Árnason, þingmaður Sjálfstæðisflokksins, sem hefur ákveðið að beina tryggingaviðskiptum sínum annað eftir að VÍS hóf að loka útibúum sínum á landsbyggðinni. Vilhjálmur hafði verið í viðskiptum við félagið frá upphafi. Meira »

„Viðvarandi vandamál“ á Vesturlandi

14:45 Alls hafa 107 verið teknir fyrir akstur undir áhrifum áfengis eða fíkniefna í umdæmi lögreglunnar á Vesturlandi það sem af er ári. Yfirlögregluþjónn segir að um sé að ræða viðvarandi vandamál en allt árið í fyrra voru 112 teknir fyrir akstur undir áhrifum áfengis eða fíkniefna. Meira »

Valur dæmdur í 7 ára fangelsi

14:13 Valur Lýðsson hefur verið dæmdur til sjö ára fangelsisvistar fyrir að verða bróður sínum Ragnari að bana á heimili Vals að Gýgjarhóli II í Bláskógabyggð, en dómur var kveðinn upp í Héraðsdómi Suðurlands á Selfossi rétt í þessu. Meira »

„Ísland á að geta gert betur“

13:46 Ásmundur Einar Daðason, félags- og jafnréttismálaráðherra, er nú staddur í Finnlandi þar sem hann ræðir meðal annars við þarlend stjórnvöld um aukið samstarf í húsnæðismálum. Ásmundur átti í dag fund með Kimmo Tiilikainen, ráðherra húsnæðismála í Finnlandi. Ásmundur segir Ísland eiga að geta gert betur. Meira »
Tölvuþjónusta
Alhliða tölvuviðgerð, vírushreinsun, vírusvarnir, gagnabjörgun og verðtilboð. F...
Byggingastjórn - Húsasmíðameistari
Löggiltur byggingarstjóri og húsasmíðameistari Tek að mér: - byggingarstjór...
Dansíþróttafélag leitar að æfingaaðstöðu
Dansíþróttafélag óskar eftir æfingaaðstöðu fyrir iðkendur sína. Veislusalir og ...
Infrarauður Saunaklefi -Tilboð 299.000 ef greitt er inn á 30.000 í sept( kemur eftir cirka 4-5 vikur ) annars 3290.000
Er á leiðinni færð á Tilboði 299.000 ef greitt er inn á 30.000 í sept( kemur eft...